Mimi ni wa nani?
Mwaka A – Dominika ya 29 ya Kipindi cha Mwaka
Mathayo 22:15-21: «Mpeni Kaisari yaliyo ya Kaisari, na Mungu yaliyo ya Mungu»
Katika Dominika zilizotangulia tulisikia jinsi Yesu alivyowakemea kwa ukali viongozi wa dini na wa kisiasa kupitia mifano mitatu, na hivyo kuvuta uadui wao juu yake: tayari walikuwa wameamua kumwondoa. Sasa wanatafuta tu kisingizio.
1. Mtego uliopangwa kwa ustadi
«Mafarisayo wakaenda wakafanya shauri jinsi ya kumnasa Yesu kwa maneno yake. Basi wakawatuma kwake wanafunzi wao pamoja na Waherodi.»
Waherodi na Mafarisayo wanaungana, ingawa wao kwa wao ni wapinzani, wakikusudia kutafuta namna ya kumwondoa Yesu. Wanafunzi wa Mafarisayo wanaanza kwa kumsifu sana «Mwalimu», kabla ya kumwekea swali walilokubaliana na Waherodi: «Basi, utuambie maoni yako: Je, ni halali au si halali kumlipa Kaisari kodi?»
Mtego ulikuwa umepangwa kwa ustadi. Kama Yesu angesema «ndiyo», angehatarisha kujitenga na watu, ambao hawakuvumilia utawala wa Waroma. Kama angesema «hapana», wangeweza kumshtaki kuwa mwasi.
2. Yesu, mwalimu wa utambuzi
Katika jibu la Yesu, licha ya ufupi wake, tunaweza kuona somo halisi juu ya utambuzi wa Kikristo, na hasa maelekezo manne yenye thamani pia kwa ajili yetu.
1) UHURU: «Wanafiki!»
Hatua ya kwanza: Yesu anajionyesha kuwa mtu huru. Hashawishiki na sifa za Mafarisayo na anafichua unafiki wao.
Na ni hapa hasa ambapo sisi pia mara nyingi tunajikwaa. Tunakubali kuathiriwa na sifa au maoni ya wengine, na hatimaye tunapunguza uhuru wetu na uwezo wetu wa kuona mambo kwa uwazi.
2) KUULIZA: «Kwa nini mnataka kunijaribu?»
Mara nyingi Yesu hujibu swali kwa swali jingine. Kumwuliza maswali yule anayetupa changamoto ni namna ya kumshirikisha, kumfanya awajibike na kumwalika afikiri.
Mtazamo wa kukaa tu bila kuchukua hatua mbele ya matatizo umekuwa mojawapo ya udhaifu ulioathiri sehemu ya walei Wakatoliki, pia kama matokeo ya uklerikali ambao kwa karne nyingi uliathiri sana maisha ya Kanisa. Namna ya Kanisa kujionyesha nyakati fulani kana kwamba tayari lina majibu yote inaweza pia kuwa imechangia ugumu ambao leo linaupata katika kuzungumza na baadhi ya maeneo ya utamaduni wa Magharibi.
Ninaona kwamba tunapaswa pia kujifunza kusema: «Sijui». Maana yake ni kukubali kwa unyenyekevu mipaka yetu mbele ya ugumu na upya wa masuala mengi ya siku hizi, bila kuacha kutafuta, bali kuanza kwa uaminifu safari ya kuelewa vizuri zaidi.
3) KUTAZAMA: «Nionyesheni sarafu ya kodi»
Yesu anafanya hatua ya tatu iliyo muhimu: kutazama hali halisi ilivyo. Anaomba aonyeshwe sarafu ya kodi na, kwa kufanya hivyo, anawashangaza wale wanaozungumza naye.
Sarafu hiyo, yenye sura ya Tiberio na maandishi yenye maana kubwa ya kidini, iliifanya mamlaka ya Roma ionekane wazi. Na ukweli kwamba sarafu hiyo ilikuwepo katika eneo la Hekalu ulionyesha pia wazi mkanganyiko wao, kwa sababu Wayahudi walikuwa na tahadhari kubwa kuhusu picha ambazo zingeweza kuwa na tabia ya ibada ya sanamu.
Hivyo wale waliotaka kumjaribu Yesu wanaishia kukabiliwa wao wenyewe na migongano yao.
4) KUWEKA UPYA KATIKA MTAZAMO SAHIHI: «Basi mpeni Kaisari yaliyo ya Kaisari, na Mungu yaliyo ya Mungu!»
Hatua ya nne ni kuiweka hali halisi katika upeo mpana zaidi. Jambo linapotengwa na kufanywa kuwa la mwisho kabisa, linaweza kuwa ukweli wa sehemu tu na, kwa sababu hiyo hiyo, kuwa wa kupotosha. Ni mwanga mpana zaidi pekee unaoweza kulipa kipimo chake sahihi na kuliweka katika mtazamo unaofaa.
«Mpeni Kaisari yaliyo ya Kaisari, na Mungu yaliyo ya Mungu» ni mojawapo ya maneno maarufu zaidi ya Injili, lakini pia mojawapo ya yenye fumbo zaidi. Mara nyingi hufasiriwa kana kwamba kuna maeneo mawili yaliyotenganishwa kabisa: «mambo ya dunia» yanayokabidhiwa Kaisari na «mambo ya kiroho» yaliyotengwa kwa ajili ya Mungu.
Lakini ni nini kilicho cha Kaisari? Kaisari anahusika na mambo ya maisha ya kiraia: kuhakikisha utaratibu, amani ya jamii, uhuru na haki.
Na ni nini kilicho cha Mungu? Kila kitu. «Mimi ni Bwana, wala hakuna mwingine; zaidi yangu hakuna Mungu… Mimi ni Bwana, hakuna mwingine!» (Isaya 45:1,4-6).
Ikiwa sarafu ina picha ya Kaisari na kwa sababu hiyo inaweza kurudishwa kwa Kaisari, mwanadamu ameumbwa akiwa na chapa ya sura ya Mungu. Kwa hiyo, mwanadamu mzima anapaswa kurudishwa kwa Mungu. Hapo ndipo lilipo dai kuu la Yesu: «Mpeni Mungu yaliyo ya Mungu!»
Kutokana na hili linazaliwa swali la msingi: Mimi ni wa nani? Wa familia, wa taaluma, wa kundi la kijamii, wa watu fulani, wa taifa? Bila shaka. Lakini Yesu anatukumbusha kwamba kuna uhusiano wa kumilikiwa ulio wa kina zaidi kuliko yote hayo: wewe ni wa Mungu.
3. Fedha ya Kaisari na sarafu ya Yesu
Niruhusuni sasa nitumie picha iliyo ya kuthubutu kidogo. Fedha ya kodi kwa Kaisari inanifanya nifikirie sarafu ile ambayo Petro, kwa maelekezo ya Yesu, aliitoa katika kinywa cha samaki ili kulipa kodi ya Hekalu (Mathayo 17:24-27). Sarafu moja tu kwa ajili ya Yesu na Petro: wote wawili, kwa namna fulani, wameunganishwa katika sarafu hiyo.
Tungeweza kufikiria picha gani ya mfano ikiwa imepigwa juu yake? Upande wa mbele, picha ya Kristo; upande wa nyuma, picha ya Petro. Picha ya Kristo mbele na, nyuma, yangu au yako. Pande mbili za sarafu moja! Kila mmoja wetu ni wa Kristo, na Kristo… kwa namna fulani “ni wa” kila mmoja wetu! (taz. 1 Wakorintho 3:22-23).
Kwa tafakari na sala binafsi
Leo, Dominika ya pili kutoka mwisho ya mwezi Oktoba, Kanisa linaadhimisha Siku ya Kimisionari Duniani. Ilianzishwa na Papa Pius XI mwaka 1926, na mwaka huu inaadhimisha mara yake ya mia moja. Papa Leo XIV amechagua kaulimbiu ya Siku hii: «Mmoja katika Kristo, tumeungana katika utume». Ninawaalika msome Ujumbe wa Baba Mtakatifu na, katika wiki hii, mrudie sala inayopatikana katika hitimisho lake:
Baba Mtakatifu, utujalie kuwa mmoja katika Kristo, tukiwa na mizizi katika upendo wake unaotuunganisha na kutufanya wapya. Wajalie wanachama wote wa Kanisa wawe wameungana katika utume, wakiwa watiifu kwa Roho Mtakatifu, jasiri katika kuishuhudia Injili, wakitangaza na kuishi kila siku upendo wako mwaminifu kwa kila kiumbe.
Wabariki wamisionari wanaume na wanawake, uwatie nguvu katika taabu zao, na uwalinde katika tumaini!
Maria, Malkia wa Misioni, uandamane na kazi yetu ya uinjilishaji katika kila pembe ya dunia: utufanye vyombo vya amani, na ujali kwamba ulimwengu wote utambue katika Kristo nuru inayookoa. Amina.
P. Manuel João Pereira Correia, MCCJ
