Nazali ya nani?
Mobu A – Eyenga ya 29 ya Ntango ya Mbula
Matai 22,15-21: «Bózongisela Kaisala oyo ezali ya Kaisala, mpe Nzambe oyo ezali ya Nzambe»
Na biyenga oyo eleki toyokaki ndenge Yesu apamelaki makasi bakonzi ya lingomba mpe ya politiki na nzela ya masese misato, mpe yango ebimisaki koyinana na bango: basilaki kozwa mokano ya kolongola Ye. Sikoyo bazali koluka kaka likambo moko oyo bakoki kokangela Ye.
1. Motambo oyo ebongisamaki malamu
«Bafarisayo bakendaki kosala likita mpo na koyeba ndenge ya kokanga Yesu na maloba na ye. Batindaki epai na ye bayekoli na bango elongo na baerodiano.»
Baerodiano mpe Bafarisayo basangani, atako bazalaki banguna bango na bango, mpo na koluka ndenge ya kolongola Yesu. Bayekoli ya Bafarisayo babandi na kosanzola «Moteyi» na maloba mingi, liboso ya kotuna Ye motuna oyo bayokanaki na baerodiano: «Yebisá biso makanisi na yo: ezali sembo kofuta mpako epai ya Kaisala to te?»
Motambo ebongisamaki na mayele. Soki Yesu alobaki «iyo», akokaki kozanga lisungi ya bato, mpo bato bazalaki kosepela te na bokonzi ya Baroma. Soki alobaki «te», bakokaki kofunda Ye lokola motomboki.
2. Yesu, Moteyi ya bososoli
Na eyano ya Yesu, ata ezali mokuse, tokoki komona liteya ya solo na oyo etali bososoli ya Mokristu, mpe mpenza tozali komona batoli minei ya motuya mpo na biso mpe.
1) BONSOMI: «Bakosi!»
Litambe ya liboso: Yesu amimonisi lokola moto ya bonsomi. Atikaka te ete maloba ya kokumisa ya Bafarisayo ekanga Ye; amonisi bokosi na bango polele.
Mpe awa nde biso mpe tokweyaka mbala mingi. Totikaka masanzoli to makanisi ya bato mosusu etambwisa biso, mpe na nsuka yango ekitisaka bonsomi mpe bososoli na biso.
2) KOTUNA: «Mpo na nini bozali komeka ngai?»
Mbala mingi Yesu ayanolaka motuna na motuna mosusu. Kotuna moto oyo azali kotuna biso ezali lolenge ya kokotisa ye na likambo, kopesa ye mokumba mpe kobengisa ye akanisa.
Ezaleli ya kozanga kosala eloko liboso ya mikakatano ezalaki moko ya bandelo oyo emonisaki eteni moko ya bandimi balei ya Katoliki, mpe ezalaki mpe mbuma ya klerikalisme oyo, na boumeli ya bikeke mingi, ekotaki makasi na bomoi ya Eklezia. Lolenge oyo Eklezia emonisaka ntango mosusu lokola ezali na biyano nyonso liboso ekoki mpe kozala esalisi ete lelo ezala mpasi kosolola na biteni mosusu ya mimeseno ya Mpoto.
Nakanisi ete tosengeli mpe koyekola koloba: «Nayebi te». Elingi koloba koyamba na komikitisa bandelo na biso liboso ya bozindo mpe makambo ya sika ya mituna mingi ya mikolo na biso, kozanga kotika boluki, kasi kokende na bosembo na nzela ya kososola malamu koleka.
3) KOTALA: «Bólakisa ngai mbongo ya mpako»
Yesu asali litambe ya misato ya ntina: kotala makambo ndenge ezali mpenza. Asengi bálakisa Ye mbongo ya mpako mpe, na ndenge wana, akamwisi bato oyo bazalaki kosolola na Ye.
Mbongo yango, oyo ezalaki na elilingi ya Tiberio mpe makomi oyo ezalaki na ndimbola makasi ya lingomba, ezalaki komonisa nguya ya Roma. Kozala na mbongo yango kaka na esika ya Tempelo emonisaki mpe polele bonguna moko, mpo Bayuda bazalaki na bokebi makasi na bililingi oyo ekokaki kokóma lokola bikeko ya losambo ya bapakano.
Bongo, baoyo balingaki komeka Yesu basukaki na kokutana bango moko na bonguna ya makambo na bango.
4) KOZONGISA NA ESIKA NA YANGO: «Bózongisela Kaisala oyo ezali ya Kaisala, mpe Nzambe oyo ezali ya Nzambe!»
Litambe ya minei ezali kozongisa likambo ya sikisiki na kati ya bomoni monene koleka. Likambo moko soki elongolami na makambo mosusu mpe ekómisami lokola solo nyonso, ekoki kokóma solo ya ndambo, mpe mpo na yango ekoki kokosa. Kaka pole moko monene koleka nde ekoki kopesa yango ndelo na yango mpe kotia yango na esika oyo ebongi.
«Bózongisela Kaisala oyo ezali ya Kaisala, mpe Nzambe oyo ezali ya Nzambe» ezali moko ya maloba oyo eyebani mingi na Sango Malamu, kasi mpe moko ya oyo ezali na libombami mingi. Mbala mingi bato balimbolaka yango lokola nde ezali na biteni mibale oyo ekabwani mpenza: «makambo ya mokili» oyo epesami na Kaisala mpe «makambo ya molimo» oyo ebombami mpo na Nzambe.
Kasi nini ezali ya Kaisala? Kaisala azali na mokumba ya makambo ya bomoi ya bana-mboka: kobatela molongo, kimia na lisanga, bonsomi mpe bosembo.
Mpe nini ezali ya Nzambe? Nyonso. «Ngai nazali Nkolo, mosusu azali te; libanda na ngai Nzambe mosusu azali te… Ngai nazali Nkolo, mosusu azali te!» (Yisaya 45,1.4-6).
Soki mbongo ezali na elilingi ya Kaisala mpe mpo na yango ekoki kozongisama epai ya Kaisala, moto azali na elilingi ya Nzambe oyo ekomami kati na ye. Yango wana moto mobimba asengeli kozongisama epai ya Nzambe. Awa nde ezali bosenga monene ya Yesu: «Bózongisela Nzambe oyo ezali ya Nzambe!»
Na yango motuna moko ya ntina ebimi: Nazali ya nani? Ya libota moko, ya mosala moko, ya etuluku moko ya bato, ya ekólo moko, ya nation moko? Solo. Kasi Yesu akundolisi biso ete ezali na bokangami moko ya mozindo koleka nyonso: yo ozali ya Nzambe.
3. Mbongo ya Kaisala mpe mbongo ya Yesu
Bótika ngai sikoyo nasalela elilingi moko oyo ezali mwa ya makasi. Mbongo ya mpako ya Kaisala etindaka ngai nakanisa mbongo oyo Petro, na etinda ya Yesu, abimisaki na monoko ya mbisi mpo na kofuta mpako ya Tempelo (Matai 17,24-27). Mbongo kaka moko mpo na Yesu mpe mpo na Petro: bango mibale, na ndenge moko, basangani na mbongo yango.
Elilingi nini ya elembo tokoki kokanisa ete ezali na yango? Na ngámbo moko, elilingi ya Kristo; na ngámbo mosusu, oyo ya Petro. Elilingi ya Kristo liboso mpe, na nsima, oyo ya ngai to ya yo. Bangámbo mibale ya mbongo kaka moko! Mokomoko na biso azali ya Kristo, mpe Kristo… “azali ya” mokomoko na biso! (tala 1 Bakorinti 3,22-23).
Mpo na kokanisa mpe kobondela yo moko
Lelo, na Eyenga ya mibale liboso ya nsuka ya sanza ya zomi, Eklezia ezali kosepela Mokolo ya Mokili Mobimba mpo na Misio. Papa Pio XI abandisaki yango na 1926, mpe mbula oyo ezali mbala ya nkama. Papa Léon XIV aponi lokola motó ya likambo: «Moko kati na Kristo, tosangani na misio». Nabengisi bino botanga Nsango ya Tata Mosantu mpe, na kati ya poso oyo, bozongelaka libondeli oyo ezali na nsuka na yango:
Tata Mosantu, pesá biso ngolu ya kozala moko kati na Kristo, topikama na bolingo na ye oyo esangisaka mpe ezongisaka biloko sika. Sala ete bato nyonso ya Eklezia básangana na misio, bátosa Molimo Mosantu, bázala na mpiko ya kopesa litatoli ya Sango Malamu, kosakola mpe komonisa mokolo na mokolo bolingo na yo ya sembo mpo na ekelamu nyonso.
Pambolá bamisionɛrɛ mibali mpe basi, sungá bango na mpasi ya mosala na bango, mpe batelá bango kati na elikya!
Maria, Mokonzi-Mwasi ya Misio, kende elongo na mosala na biso ya kosakola Sango Malamu na bisika nyonso ya mokili: salá biso bisaleli ya kimia, mpe sala ete mokili mobimba emona kati na Kristo pole oyo ebikisaka. Amen.
P. Manuel João Pereira Correia, MCCJ
