Do kogo należę?

Rok A – 29. Niedziela Zwykła
Mateusz 22,15-21: „Oddajcie więc Cezarowi to, co należy do Cezara, a Bogu to, co należy do Boga”

W poprzednie niedziele słyszeliśmy, jak Jezus poprzez trzy przypowieści surowo potępił przywódców religijnych i politycznych, ściągając na siebie ich wrogość: postanowili już Go zgładzić. Teraz szukają tylko pretekstu.

1. Dobrze przygotowana pułapka

„Faryzeusze odeszli i naradzali się, jak by podchwycić Jezusa w mowie. Posłali więc do Niego swoich uczniów razem ze zwolennikami Heroda”.

Herodianie i faryzeusze zawierają sojusz, choć są wobec siebie przeciwnikami, aby znaleźć sposób na zgładzenie Jezusa. Uczniowie faryzeuszów zaczynają od długiej pochwały „Nauczyciela”, zanim zadadzą Mu pytanie uzgodnione ze zwolennikami Heroda: „Powiedz nam więc, jak Ci się zdaje: czy wolno płacić podatek Cezarowi, czy nie?”
Pułapka była dobrze obmyślona. Gdyby Jezus odpowiedział „tak”, naraziłby się ludowi, który z trudem znosił rzymskie panowanie. Gdyby odpowiedział „nie”, mogliby oskarżyć Go o działalność wywrotową.

2. Jezus, mistrz rozeznawania

W odpowiedzi Jezusa, mimo jej zwięzłości, możemy dostrzec prawdziwą lekcję chrześcijańskiego rozeznawania, a konkretnie cztery cenne wskazania również dla nas.

1) WOLNOŚĆ: „Obłudnicy!”

Pierwszy krok: Jezus ukazuje się jako człowiek wolny. Nie daje się zdobyć pochlebstwom faryzeuszów i demaskuje ich obłudę.
I właśnie tutaj także my tak często się potykamy. Pozwalamy, by kierowały nami pochwały lub opinie innych, przez co ograniczamy własną wolność i jasność osądu.

2) PYTAĆ: „Dlaczego wystawiacie Mnie na próbę?”

Jezus często odpowiada na pytanie innym pytaniem. Zadawanie pytań temu, kto nas pyta, jest sposobem na zaangażowanie go, pobudzenie do odpowiedzialności i zaproszenie do refleksji.
Bierna postawa wobec problemów była jednym z ograniczeń, które naznaczyły część katolickiego laikatu, również jako konsekwencja klerykalizmu, który przez wieki głęboko oddziaływał na życie Kościoła. Także sposób przedstawiania się czasem jako tego, kto posiada już wszystkie odpowiedzi, mógł przyczynić się do trudności, jakich Kościół doświadcza dzisiaj w dialogu z niektórymi środowiskami kultury zachodniej.
Wydaje mi się, że musimy nauczyć się także mówić: „Nie wiem”. Oznacza to pokorne uznanie naszych ograniczeń wobec złożoności i nowości wielu współczesnych zagadnień, bez rezygnowania z poszukiwania, lecz ze szczerym wyruszeniem w drogę ku lepszemu zrozumieniu.

3) PATRZEĆ: „Pokażcie Mi monetę podatkową”

Jezus czyni trzeci decydujący krok: patrzy na konkretną rzeczywistość. Prosi, aby pokazano Mu monetę podatkową, i w ten sposób zaskakuje swoich rozmówców.
Moneta ta, z wizerunkiem Tyberiusza i napisem o silnym znaczeniu religijnym, czyniła widzialną władzę Rzymu. Fakt, że znajdowała się właśnie na terenie Świątyni, uwidaczniał ponadto wyraźną sprzeczność, biorąc pod uwagę żydowską nieufność wobec obrazów, które mogły nabierać charakteru bałwochwalczego.
W ten sposób ci, którzy chcieli wystawić Jezusa na próbę, sami zostają skonfrontowani z własnymi sprzecznościami.

4) UMIEŚCIĆ NA WŁAŚCIWYM MIEJSCU: „Oddajcie więc Cezarowi to, co należy do Cezara, a Bogu to, co należy do Boga!”

Czwarty moment polega na umieszczeniu konkretnej sytuacji w szerszej perspektywie. Zagadnienie wyizolowane i zabsolutyzowane może bowiem stać się prawdą częściową, a właśnie dlatego zwodniczą. Dopiero większe światło pozwala nadać mu właściwe proporcje i umieścić je w odpowiedniej perspektywie.

„Oddajcie Cezarowi to, co należy do Cezara, a Bogu to, co należy do Boga” jest jednym z najsłynniejszych zdań Ewangelii, ale zarazem jednym z najbardziej zagadkowych. Często interpretuje się je tak, jakby istniały dwie wyraźnie oddzielone sfery: „sprawy ziemskie” powierzone Cezarowi i „sprawy duchowe” zarezerwowane dla Boga.

Ale co należy do Cezara? Do Cezara należy to, co dotyczy życia obywatelskiego: zapewnienie porządku, pokoju społecznego, wolności i sprawiedliwości.

A co należy do Boga? Wszystko. „Ja jestem Pan i nie ma innego. Poza Mną nie ma boga… Ja jestem Pan i nie ma innego!” (Izajasza 45,1.4-6).

Jeśli moneta nosi wizerunek Cezara i dlatego może zostać oddana Cezarowi, człowiek nosi wyryty w sobie obraz Boga. Dlatego cały człowiek powinien zostać oddany Bogu. Na tym polega wielkie roszczenie Jezusa: „Oddajcie Bogu to, co należy do Boga!”

Stąd rodzi się decydujące pytanie: do kogo należę? Do rodziny, zawodu, grupy społecznej, ludu, narodu? Oczywiście. Ale Jezus przypomina nam, że istnieje przynależność głębsza niż wszystkie pozostałe: należysz do Boga.

3. Pieniądz Cezara i moneta Jezusa

Pozwólcie mi teraz posłużyć się nieco śmiałym obrazem. Pieniądz przeznaczony na podatek dla Cezara przywodzi mi na myśl monetę, którą Piotr, zgodnie ze wskazaniem Jezusa, wyciąga z pyska ryby, aby zapłacić podatek świątynny (Mateusz 17,24-27). Jedna moneta dla Jezusa i Piotra: obaj są w jakiś sposób połączeni w tej monecie.

Jaki symboliczny wizerunek moglibyśmy sobie wyobrazić na niej wybity? Na awersie wizerunek Chrystusa; na rewersie wizerunek Piotra. Z przodu obraz Chrystusa, a z tyłu mój albo twój. Dwie strony tej samej monety! Każdy z nas należy do Chrystusa, a Chrystus… „należy” do każdego z nas! (por. 1 Koryntian 3,22-23).

Do osobistej refleksji i modlitwy

Dzisiaj, w przedostatnią niedzielę października, Kościół obchodzi Światowy Dzień Misyjny. Ustanowiony przez Piusa XI w 1926 roku, w tym roku obchodzi swoją setną edycję. Papież Leon XIV wybrał jako temat tego Dnia: „Jedno w Chrystusie, zjednoczeni w misji”. Zachęcam was do przeczytania Orędzia Ojca Świętego oraz do powracania w tym tygodniu do modlitwy, którą znajdujemy w jego zakończeniu:

Ojcze Święty, spraw, abyśmy byli jedno w Chrystusie, zakorzenieni w Jego miłości, która jednoczy i odnawia. Niech wszyscy członkowie Kościoła będą zjednoczeni w misji, posłuszni Duchowi Świętemu, odważni w dawaniu świadectwa Ewangelii, głosząc i ucieleśniając każdego dnia Twoją wierną miłość do każdego stworzenia.
Błogosław misjonarzom i misjonarkom, wspieraj ich w trudach, strzeż ich w nadziei!
Maryjo, Królowo misji, towarzysz naszemu dziełu ewangelizacji w każdym zakątku ziemi: uczyń nas narzędziami pokoju i spraw, aby cały świat rozpoznał w Chrystusie światło, które zbawia. Amen.

o. Manuel João Pereira Correia, MCCJ