Ƒe A – Ablɔɖeɣi ƒe Kɔsiɖa 29 lia
Mateo 22,15-21: «Mitsɔ Kaisar tɔ na Kaisar, eye mitsɔ Mawu tɔ na Mawu»

Le Kɔsiɖa siwo va yi me la, míese ale si Yesu ɖo ŋku subɔsubɔkplɔlawo kple dukɔdzikpɔlawo ŋu vevie to lododo etɔ̃ me, eye esia he woƒe fuléle vɛ ɖe edzi: woɖo ŋugbe xoxo be yewoabu eƒe agbe. Azɔ la, nu si ko wole dim enye mɔ aɖe be yewoatsɔ akpe ɖe eŋu.

1. Atsɔ̃ si wowɔ kple aɖaŋu

«Farasitɔwo yi ɖawɔ aɖaŋu ale si woalé Yesu le eƒe nyawo me. Ale wotɔ̃ woƒe nusrɔ̃lawo ɖo ɖe egbɔ, kple Herodetɔwo.»

Herodetɔwo kple Farasitɔwo wɔ ɖeka, togbɔ be wònye futɔwo nɔewo hã, elabena wole mɔ dim be yewoabu Yesu. Farasitɔwo ƒe nusrɔ̃lawo dze egɔme kple kafukafu geɖe na «Nufiala» la, hafi wobia nya si woɖo kple Herodetɔwo la: «Gblɔ na mí ne: nu ka nèbu? Ðe se ɖe mɔ mí be míaxe ga na Kaisar, alo se meɖe mɔ o?»
Wowɔ atsɔ̃ la kple aɖaŋu ŋutɔ. Ne Yesu gblɔ be «ẽ», eya anya be dukɔ la, si melɔ̃ Roma ƒe dziɖuɖu o, ate ŋu atrɔ ɖe eŋu. Ne egblɔ be «ao», woate ŋu ade nya eŋu be enye amesi le dzre tsɔm ɖe dziɖuɖu ŋu.

2. Yesu, nugɔmesese ƒe Nufiala

Togbɔ be Yesu ƒe ŋuɖoɖo la le kpui hã la, míate ŋu akpɔ Kristotɔ ƒe nugɔmesese ŋuti nufiafia vavã le eme, eye míate ŋu akpɔ afɔɖeɖe ene siwo hã le vevie na mí.

1) ABLƆƉE: «Mia alakpatɔwo!»

Afɔɖeɖe gbãtɔ: Yesu ɖe eɖokui fia abe ame si le ablɔɖe me ene. Farasitɔwo ƒe kafukafu mekplee ɖo o; eɖe woƒe alakpa ɖe go.
Eye afima tututu míawo hã míegblẽna zi geɖe. Mína kafukafu alo ame bubuwo ƒe susu ɖea vi mí, eye le nuwuwu la, míetsia míaƒe ablɔɖe kple míaƒe susu ƒe kekeli dzi.

2) NYA BIA: «Nu ka ta miele nye tem?»

Yesu ɖoa nya ŋu kple nya bubu zi geɖe. Nya biabia ame si bia mí nya la nye mɔ aɖe si dzi míato ahe eya hã age ɖe nya la me, akpɔ eƒe agbanɔamedzi, eye míana wòabu tame.
Nɔƒe si me ame wɔa naneke o le kuxiwo ŋkume nye nu si ɖe vi Katolikatɔwo ƒe ameviwo ƒe agbenɔnɔ me le ɣeyiɣi aɖe me, eye esia hã tso klerikalismo si wɔ dɔ sesẽ le Hame la ƒe agbe me le alafa ƒe geɖewo me. Mɔ si dzi Hame la ɖe eɖokui fia ɣeaɖewoɣi abe esi ŋuɖoɖoawo katã le xoxo ene ate ŋu hã anya nu si wɔe be egbe la wòsesẽ na Hame la be wòawɔ dzeɖoɖo kple Yetoƒe ƒe amegbetɔwo ƒe agbenɔnɔ ƒe akpa aɖewo.
Mebui be ele be míesrɔ̃ agblɔ hã be: «Nyemenya o». Esia fia be míalɔ̃ kple bɔbɔe be míaƒe ŋutete le seƒe le egbeŋkeke ƒe nya sesẽ kple nya yeye geɖewo ŋkume, gake míanɔ boléle dzi, eye míayi ŋgɔ kple dzadzra be míase nuawo gɔme nyuie wu.

3) KPƆ: «Miaɖe ga si woxena abe adzɔ ene la fiam»

Yesu ɖe afɔɖeɖe etɔ̃lia si le vevie: ekpɔa nu si le ŋgɔ tututu. Ebia be woaɖe ga si woxena adzɔ la afia ye, eye esia ɖe eƒe nyaŋutɔwo ƒe susu me.
Ga la nɔ Tiberio ƒe nɔnɔmetata kple ŋɔŋlɔ si le subɔsubɔ gɔmesese sesẽ si, eye enɔa Roma ƒe ŋusẽ fiam. Esi ga sia nɔ Templu ƒe nutome ŋutɔ me la, eɖe nu vovotɔ aɖe hã ɖe go, elabena Yudatɔwo menɔa nɔnɔmetata siwo ate ŋu azu legbasubɔsubɔ ƒe akpa dzi o.
Ale amesiwo di be yewoate Yesu la va tsa wo ŋutɔwo ƒe nu siwo me ɖeka mele o ŋkume.

4) TSƆ EDE NƆƒE DZƆDZƆE: «Mitsɔ Kaisar tɔ na Kaisar, eye mitsɔ Mawu tɔ na Mawu!»

Afɔɖeɖe enelia nye be míaɖo nu si le ŋgɔ la ɖe gɔmesese gã bubu me. Ne wowɔ nya aɖe ɖeka pɛ, eye woɖoe abe nyateƒe blibo ene la, ate ŋu azu nyateƒe ƒe akpa aɖe ko, eye esia ate ŋu atrɔ zu alakpa. Kekeli gã bubu ko ate ŋu aɖe eƒe nɔnɔme vavã afia eye wòade nɔƒe si dze la.

«Mitsɔ Kaisar tɔ na Kaisar, eye mitsɔ Mawu tɔ na Mawu» nye Nyanyui la me nyawo dometɔ ɖeka si wonya ŋutɔ, gake wònye hã ɖeka si me libɔ̃ le ŋutɔ. Zi geɖe la, wolimlɔ̃na abe ɖe akpa eve siwo vovotɔ ŋutɔ le ene: «anyigbadzinunawo» na Kaisar, eye «gbɔgbɔmenunawo» na Mawu.

Gake nu kae nye Kaisar tɔ? Kaisar tɔ nye nu siwo ku ɖe dukɔagbe ŋu: wɔwɔ be ɖoɖo, ŋutifafa le dukɔme, ablɔɖe kple dzɔdzɔenyenye nanɔ anyi.

Eye nu kae nye Mawu tɔ? Nu sia nu. «Nyee nye Aƒetɔ la, ame bubu aɖeke megali o; Mawu bubu aɖeke megali le gbɔnye o… Nyee nye Aƒetɔ la, ame bubu aɖeke megali o!» (Yesaya 45,1.4-6).

Ne Kaisar ƒe nɔnɔmetata le ga la dzi eye ta ate ŋu atrɔ yi Kaisar gbɔ la, Mawu ƒe nɔnɔme le amegbetɔ ŋutɔ me. Eya ta ele be woatsɔ amegbetɔ blibo la na Mawu. Esiae nye Yesu ƒe nya gã la: «Mitsɔ Mawu tɔ na Mawu!»

Tso afima la, nya vevi aɖe dze egɔme: Ame kae menye etɔ? Ɖe ƒome aɖe tɔ menye, alo dɔ aɖe, ameha aɖe, dukɔ aɖe, alo anyigba aɖe tɔ? Ẽ. Gake Yesu ɖo ŋku edzi na mí be tɔtrɔ aɖe le anyi si dze le dzi wu nu siawo katã: Mawu tɔ nèye.

3. Kaisar ƒe ga kple Yesu ƒe ga

Mina matsɔ nɔnɔme aɖe si ate ŋu adze abe esi mesɔ o ene. Kaisar ƒe adzɔga ɖoa ŋku ga si Petro, le Yesu ƒe nya nu, ɖe le tɔmelã ƒe nu me be yeaxe Templu ƒe adzɔ la dzi na nye (Mateo 17,24-27). Ga ɖeka pɛ na Yesu kple Petro: wo ame eveawo, le mɔ aɖe nu, wole ga ma me ɖeka.

Nɔnɔmetata kae míate ŋu abu be le edzi? Le ŋgɔ la, Kristo ƒe nɔnɔme; le megbe la, Petro tɔ. Kristo ƒe nɔnɔme le ŋgɔ, eye le megbe la, nye tɔ alo wò tɔ. Ga ɖeka ƒe ŋgɔ kple megbe! Mía dometɔ ɖesiaɖe nye Kristo tɔ, eye Kristo hã… le mɔ aɖe nu, “nye” mía dometɔ ɖesiaɖe tɔ! (kpɔ 1 Korintotɔwo 3,22-23).

Na ŋutɔwo ƒe tamebubu kple gbedodoɖa

Egbe, Oktoba ƒe Kɔsiɖa evelia tso nuwuwu me la, Hame la le Xexea Me Katã ƒe Misiɔn Ŋkeke dzram. Papa Pio XI ɖoe anyi le 1926, eye ƒe sia enye eƒe alafa ɖeka lia. Papa Leo XIV tia ŋutinya be: «Míenye ɖeka le Kristo me, míele ɖeka le misiɔn me». Mele mia xlɔ̃m be miaxlẽ Tata Kɔkɔe la ƒe Gbedeasi, eye le kɔsiɖa sia me la, miagbugbɔ agblɔ gbedodoɖa si le eƒe nuwuwu me la:

Fofo Kɔkɔe, na mí míanɔ ɖeka le Kristo me, míatsɔ míaƒe ke ɖe eƒe lɔlɔ̃ si ƒoa mí nu ɖeka eye wòwɔa mí yeye la me. Wɔe be Hame la ƒe ame siwo katã nanɔ ɖeka le misiɔn me, woanɔ bɔbɔe na Gbɔgbɔ Kɔkɔe, woanɔ dzideƒo le Nyanyui la ŋuti ɖaseɖiɖi me, eye woaɖe wò lɔlɔ̃ nuteƒewɔla na nuwɔwɔ ɖesiaɖe afia le gbe sia gbe me kple woƒe gbeƒãɖeɖe kple agbenɔnɔ.
Yra misiɔn dɔwɔla ŋutsuwo kple nyɔnuwo, do ŋusẽ wo le woƒe dɔ sesẽ me, eye dzɔ wo dzi le mɔkpɔkpɔ me!
Maria, Misiɔnwo ƒe Fianyɔnu, kplɔ míaƒe Nyanyui gbeƒãɖeɖe dɔ la le anyigba ƒe teƒe ɖesiaɖe: wɔ mí ŋutifafa ƒe dɔwɔnuwo, eye na xexea me katã nakpɔ Kristo abe kekeli si ɖea ame ene. Amen.

P. Manuel João Pereira Correia, MCCJ