Mabengisi oyo baboyaki, mabengisi oyo bandimaki mpe mabengisi oyo batɛkaki

Mobu A – Lomingo ya 28 ya Mobu ya Liturgia
Matayo 22,1-14: “Nyonso esili kobongisama; boya na feti ya libala!”

Esali sikoyo Lomingo mitano oyo Yesu azali koloba na biso na nzela ya masese. Lisese ya lelo – ya bato babengami na feti ya libala ya mwana ya mokonzi – ezali lisese ya misato oyo etali bakonzi ya mangomba mpe bato oyo bazalaki na mokumba ya kotambwisa bato, nsima ya masese ya bana mibale oyo batindamaki kosala na elanga ya vino mpe ya basali ya elanga oyo babomaki bato.

Esika mpe ntango oyo Yesu alobaki masese misato oyo ezali na ntina mingi mpe ezali ya kobangisa. Tozali na Tempelo, mokolo oyo elandaki bokoti na ye na nkembo na Yerusaleme. Na maloba mosusu, tozali na… Mokolo ya mibale ya Poso Mosantu. Ezali libaku ya nsuka mpo na koningisa motema ya bato mpe ya bakambi na bango ya politiki mpe ya mangomba, mpo báyeba bozito ya ngonga yango.

1. Lisese moko ya kokamwa mpe oyo emonani lokola ekoki kosalema te

Lisese ya lelo ekundolisi biso lisese ya basali ya elanga oyo babomaki bato, oyo toyokaki Lomingo eleki. Kasi na mbala oyo, ezali na makambo mingi koleka. Lisolo emonani lokola esangisi biteni mibale ya lisese: oyo ya babengami na feti ya libala (v. 1-10) mpe oyo ya elamba ya libala (v. 11-14). Mpo na komona yango, ekoki kotanga ndenge oyo santu Luka abeti lisolo yango, epai nsango ezali pete mpe polele koleka (tala Luka 14,15-24). Santu Matayo, na lisese ya libengisi ya Nzambe epai ya bato nyonso ndenge santu Luka alakisaki yango, alingaki kobakisa eteni ya mibale oyo etali lisanga ya bakristu; yango wana lisolo ekómi na makambo mingi mpe, na bisika mosusu, emonani lokola likambo oyo ekoki kosalema te.

Lisese ezali kolobela bilei ya feti oyo mokonzi moko abongisaki mpo na libala ya mwana na ye; yango wana esengelaki kozala ntango ya feti mpe ya esengo. Kasi na kati ya lisolo, makambo misato ya kokamwa ekɔti, oyo eyokani te na esengo ya feti: 1) koboya, mpe ata mobulu, ya bato ya liboso oyo babengamaki; 2) kotinda basoda mpo na koboma babomi mpe kotumba engumba na bango; 3) ntango ndako ya feti etondi na bato ya sika oyo bakutaki na banzela, mokonzi asalaki makasi na moko na bango mpo azalaki na elamba ya libala te.

Tokoki kososola lisese oyo ndenge nini?

Na eteni ya liboso, oyo etali bakambi ya politiki mpe ya mangomba ya Isalaele, santu Matayo emonani lokola azali kolakisa lisolo ya lobiko na ndenge ya elilingi. Bituluku mibale ya liboso ya basali ezali komonisa baprofeta oyo Nzambe atindaki epai ya bato na ye, mbala mosusu liboso mpe nsima ya bowumbu. Engumba oyo etumbami ekoki kokundolisa kobebisama ya Yerusaleme na mobu 70 nsima ya Kristo. Etuluku ya misato ya batindami ekoki komonisa bantoma mpe bamisionere, oyo batindami na mokili mpo na kobengisa bato nyonso na feti ya Bokonzi.
Eteni ya mibale ya lisese, oyo etali moto oyo ayaki na elamba ya libala te, emonani nde lokola ezali kolobela lisanga ya bakristu, mpo na kokebisa bango na oyo esengeli mpo na kokɔta na feti.

Nsango ya lisese ezali nini?

Eteni ya liboso ezali kolakisa ete Nzambe abengi bato nyonso, mabe mpe malamu, kozanga koboya moto ata moko. Libengisi ya Nzambe eleki bandelo nyonso mpe ekómi sikoyo epai ya bikólo nyonso: “Bokende na mokili mobimba mpe bosakola Nsango Malamu epai ya bikelamu nyonso” (Marko 16,15). Bongo, oyo profeta Yisaya alobaki ekokisami: “Nkolo ya mampinga akobongisela bikólo nyonso, na ngomba oyo, feti ya bilei ya kitoko, feti ya vino ya malamu, ya bilei ya mafuta mpe ya vino epɛtolami malamu” (tala botangi ya liboso, Yisaya 25,6-10).
Kasi eteni ya mibale ya lisese ezali kolakisa ete kondima libengisi ekoki kaka te: esengeli kobongwana, elingi koloba kokɔta na esengo ya libala ya Masiya, Mwana ya Mokonzi, mpe kokɔta na bondeko ya bato nyonso oyo bazali na mesa.

Tótia likebi na biso na nsango mibale oyo.

2. Libengisi na feti: Boya na libala!

“Tala, nabongisi bilei na ngai… mpe nyonso esili kobongisama; boya na feti ya libala!”

Makomami Mosantu nyonso ekokaki kotangama lisusu na pole ya liloba “libengisi”: libengisi na feti, na esengo, na kosangana na bomoi ya Nzambe, na libala na ye ya bolingo elongo na bato. Kasi, mawa mingi, ndenge mingi tomonaka bomoi lokola kaka mpasi mpe mbeka ebebisaki ndenge tomonaka bomoi mpe ebebisaki boyokani na biso na Nzambe mpe ndenge tozali kosalela kondima na biso.
Kokelama, koyaka na biso na bomoi, ezali déjà libengisi na feti ya bomoi. Nzambe abengi biso na esengo mpe na kokabola bomoi na bondeko. Kasi bato nyonso te nde bandimaka ndenge oyo ya komona bomoi lokola libengisi. Bato mingi balingaka kosala ndenge bango moko balingi. Mpo na bango, bomoi ezali likambo ya moto moko. Bazali kosala na ezaleli ya kozwa nyonso mpo na bango moko mpe kobebisa oyo tolobelaki Lomingo eleki. Basusu bakómaka kutu konyokola bato oyo bakundolisi bango ete bomoi ezali, nde, libengisi ya Nzambe mpo na kosepela elongo. Kobebisama mpe liwa oyo ezali mbuma ya ezaleli yango ezali liboso ya miso ya bato nyonso. Mbala mingi, oyo lisese elakisi na maloba ya elilingi lokola etumbu ya Nzambe ezali nde mbuma ya bomoto ya maponi na biso.
Yango nde nsango ya liboso ya lisese: kobongola ndenge na biso ya komona bomoi, libengisi ya bokristu mpe, mingimingi, Ekaristia, oyo ezali bokundoli ya lolenge ya sika mpe ya kobongola bomoi mobimba.
Tokoki kaka komona ete, mbala mingi, milulu na biso ezali mosika mingi na kozala feti ya esengo. Tokoki kosala nini mpo milulu yango ezwa esengo mpe makanisi ya feti? Ezali mpasi koloba. Kasi likambo moko tokoki koloba: nyonso ebandaka, liboso ya nyonso, na kobongwana ya makanisi mpe ya motema ya moko na moko na biso. Molimo ya lisese ezali kopesa biso makanisi ete Bokonzi ya Nzambe ekozala te lokola katedral moko monene epai bato nyonso bafandi na losambo mpe na komanyola, bazali koyemba banzembo lokola baanzelu. Ezali kosalisa biso nde tókanisa ndako monene ya feti oyo ezali lokola molɔ́ngɔ́ mobimba, epai bato bazali kosepela na mobulu moko ya esengo mpe ya bolamu!
Yango nde mbongwana ya noki oyo Eklezia esengeli na yango: kofungwama na makambo ya sika mpe na esengo ya Molimo Mosantu. Bongo, moto nyonso oyo abengami akokóma “anzelu”, motindami, ntoma, misionere, mpe ndako ya feti ekotonda!

3. Elamba na yo ya libala ezali wapi?

“Moninga, okɔti awa ndenge nini kozanga elamba ya libala?”
Toyebi na bosolo te momeseno nini elamba ya libala ezali kolobela na lisolo. Kasi emonani ete, na mikolo ya kala na mikili ya Ɛsti, mokonzi azalaki kopesa bato oyo babengami elamba mpo na libala, mbala mosusu eteni moko ya elamba ya feti. Kasi moto oyo bamonaki kozanga elamba ya libala aboyaki yango na ndenge oyo tokoki kososola te, mpe na ndenge wana atyolaki libengisi.

Elamba ya libala ezali nini mpo na biso?

Bato mosusu oyo balimbolaka Biblia bakanisaka bosembo ya bizaleli; basusu bakanisaka komipesa ya mokristu, mingimingi bolingo mpe mosala.
Atako bongo, esengeli tókanisa na makambo ya Biblia oyo etali elamba. Tomoni yango na ebandeli, ntango bato bamonaki ete bazalaki bolumbu mpe Nzambe alatisaki bango bilamba ya mposo ya banyama (Ebandeli 3). Tomoni yango lisusu epai ya Kristo, bolumbu na ekulusu, ntango balongolaki bilamba na ye. Na nsuka, emonani lisusu na Emoniseli, ntango Mwasi ya Libala apesami “elamba ya lini ya peto mpe ya kongenga” (19,8).
Ezali malamu mingi kokundola ete na Boyokani ya Sika, bomoi ya mokristu ekokanisamaka mbala mingi na elamba ya sika oyo alataki mokolo ya Batisimo: “Bino nyonso oyo bobatisamaki kati na Kristo, bolati Kristo” (Bagalatia 3,27).
Yango wana, kokutama kozanga elamba ya libala ekoki kolimbola ete tolingi kokɔta na “feti” na ndenge na biso moko, na kolata elamba ya momeseno ya bizaleli ya kala. Kasi tokoki koya te na bilamba ya kopasuka ya bomoi ya kala. Ekoki mpe te kotia eteni ya elamba ya sika na elamba ya kala (Luka 5,36). Moto akoki kondima libengisi na libanda, kasi koboya yango na bomoi na ye.
Lisese esuki na maloba ya Yesu oyo ezali kokebisa biso: “Bato mingi babengami, kasi bato moke nde baponami.” Bato nyonso babengami, kasi bato moke nde bandimaka ete “bálata Nkolo Yesu Kristo” (Baroma 13,14).

Koyanola na libengisi ekoki te: esengeli kopesa yango lokumu!

P. Manuel João Pereira Correia, MCCJ