Mialiko iliyokataliwa, mialiko iliyopokelewa na mialiko iliyosalitiwa

Mwaka A – Jumapili ya 28 ya Mwaka wa Kanisa
Mathayo 22,1-14: “Kila kitu kiko tayari; njooni harusini!”

Kwa Jumapili tano sasa Yesu amekuwa akizungumza nasi kwa njia ya mifano. Mfano wa leo – wa walioalikwa katika harusi ya mwana wa mfalme – ni wa tatu unaoelekezwa kwa viongozi wa dini na wale waliokuwa na dhamana juu ya watu, baada ya mifano ya wana wawili waliotumwa kufanya kazi katika shamba la mizabibu na ya wakulima wauaji.

Mazingira ya mahali na wakati ambamo Yesu anasimulia mifano hii mitatu yana maana ya pekee na ni ya kusisimua sana. Tuko Hekaluni, siku inayofuata baada ya kuingia kwake kwa shangwe mjini Yerusalemu. Kwa maneno mengine, tuko katika… Jumatatu Kuu ya Juma Takatifu. Hii ndiyo nafasi ya mwisho ya kuzigusa dhamiri za watu na za viongozi wao wa kisiasa na kidini, ili watambue uzito wa saa hiyo.

1. Mfano wa ajabu na unaoonekana kutowezekana

Mfano wa leo unatukumbusha ule wa wakulima wauaji wa Jumapili iliyopita. Hata hivyo, huu ni mgumu zaidi. Simulizi linaonekana kuunganisha sehemu mbili za kimfano: ile ya walioalikwa harusini (aya 1-10) na ile ya vazi la harusi (aya 11-14). Ili kulitambua hilo, inatosha kusoma toleo la Mtakatifu Luka, ambamo ujumbe ni rahisi zaidi na wa moja kwa moja (tazama Luka 14,15-24). Mtakatifu Mathayo alitaka kuongeza, katika mfano wa mwaliko wa wote kama ulivyosimuliwa na Mtakatifu Luka, sehemu ya pili iliyoelekezwa kwa jumuiya ya Kikristo; hivyo simulizi likawa gumu zaidi na, kwa namna fulani, likionekana kutowezekana.

Mfano unasimulia karamu iliyoandaliwa na mfalme kwa ajili ya harusi ya mwanawe, kwa hiyo tukio la sherehe na furaha. Lakini katika simulizi kuna mambo matatu yasiyo ya kawaida yanayokinzana na mazingira ya sherehe: 1) kukataa, na hata mwitikio wa vurugu, wa wageni walioalikwa kwanza; 2) kutumwa kwa jeshi kuwaua wauaji na kuuteketeza mji wao; 3) baada ya ukumbi kujawa hatimaye na wageni wapya waliokusanywa kwenye njia panda, hatua kali ya mfalme dhidi ya mmoja wao ambaye hakuwa amevaa vazi la harusi.

Tueleweje mfano huu?

Katika sehemu ya kwanza, iliyoelekezwa kwa viongozi wa kisiasa na wa kidini wa Israeli, Mtakatifu Mathayo anaonekana kuwasilisha historia ya wokovu kwa njia ya fumbo. Makundi mawili ya kwanza ya watumishi yanawakilisha manabii waliotumwa kwa Taifa la Mungu, labda kabla na baada ya uhamisho. Mji ulioteketezwa unaweza kutukumbusha kuangamizwa kwa Yerusalemu mwaka 70 baada ya Kristo. Kundi la tatu la waliotumwa lingewakilisha mitume na wamisionari, waliotumwa ulimwenguni kuwaalika wote kuingia katika karamu ya Ufalme.

Sehemu ya pili ya mfano, inayomhusu mgeni asiye na vazi la harusi, inaonekana badala yake kuelekezwa kwa jumuiya ya Kikristo, kama onyo kuhusu masharti yanayohitajika ili kushiriki katika karamu hiyo.

Ujumbe wa mfano huu ni upi?

Sehemu ya kwanza inafunua mwaliko wa Mungu kwa wote, unaoelekezwa sasa kwa kila mtu, wabaya na wema, bila kumbagua yeyote. Mwaliko wa Mungu unapita mipaka yote na sasa unawafikia watu wa mataifa yote: “Nendeni ulimwenguni kote, mkaihubiri Injili kwa viumbe vyote” (Marko 16,15). Hivyo linatimia lile alilotabiri Isaya: “Bwana wa majeshi atawaandalia mataifa yote, juu ya mlima huu, karamu ya vyakula vinono, karamu ya divai bora, vyakula vinono vyenye mafuta tele na divai iliyosafishwa vizuri” (tazama somo la kwanza, Isaya 25,6-10).

Lakini sehemu ya pili ya mfano inasisitiza kwamba haitoshi kuukubali mwaliko: tunapaswa kuongoka, yaani kuingia katika furaha ya arusi ya Kimasiya ya Mwana wa Mfalme na katika ushirika wa wote walio kwenye meza.

Tuelekeze mawazo yetu katika ujumbe huu wenye sura mbili.

2. Mwaliko kwenye sherehe: Njooni harusini!

“Tazama, nimeandaa karamu yangu… na kila kitu kiko tayari; njooni harusini!”

Maandiko Matakatifu yote yangeweza kusomwa upya kwa mwanga wa neno “mwaliko”: mwaliko wa kusherehekea, wa kufurahi, wa kushiriki katika uzima wa Mungu, katika arusi yake ya upendo na wanadamu. Kwa bahati mbaya, mtazamo ulioenea wa maisha kama mateso na sadaka umeharibu namna tunavyoyaona maisha na umeathiri vibaya uhusiano wetu na Mungu pamoja na utekelezaji wa imani yetu.

Uumbaji, yaani kitendo chenyewe cha kuletwa kwetu katika uwepo, tayari ni mwaliko kwenye karamu ya uzima. Tumeitwa kwenye furaha na kushirikiana katika udugu. Hata hivyo, si wote wanaokubaliana na mtazamo huu wa maisha kama mwaliko. Wengi hupendelea kuishi wapendavyo. Kwao maisha ni jambo lao binafsi. Wanaishi kwa ule moyo wa kunyakua na kuteka ambao tulizungumzia Jumapili iliyopita. Wengine hata huwatesa wale wanaowakumbusha kwamba maisha, kinyume chake, ni mwaliko wa Mungu wa kufurahi pamoja. Matokeo ya uharibifu na mauti yanayotokana na mtazamo huu yako mbele ya macho ya kila mtu. Mara nyingi, kile ambacho mfano unakiwasilisha kwa lugha ya kimfano kama adhabu ya Mungu si kitu kingine ila matokeo ya kawaida ya maamuzi yetu.

Huu ndio ujumbe wa kwanza wa mfano: kubadili mtazamo wetu juu ya maisha, juu ya wito wa Kikristo na, hasa, juu ya Ekaristi, kumbukumbu ya mtazamo mpya kabisa na wenye kugeuza maisha yetu.

Hatuwezi kukosa kutambua kwamba mara nyingi maadhimisho yetu hayafanani hata kidogo na karamu ya furaha. Tunawezaje kuyapa ile roho ya furaha na sherehe? Ni vigumu kusema. Lakini jambo moja tunaweza kusema kwa uhakika: yote yanaanza, kwanza kabisa, na mabadiliko ya fikra na ya moyo ndani ya kila mmoja wetu. Roho ya mfano huu inatufanya tufikiri kwamba Ufalme wa Mungu hautafanana na kanisa kuu lisilo na mwisho ambamo wote wamekusanyika katika kuabudu na kutafakari huku wakiimba nyimbo za kimalaika. Badala yake, unatufanya tufikirie ukumbi mkubwa wa ulimwengu mzima, ambamo wote wanasherehekea katika vurugu ya kirafiki na yenye furaha!

Huu ndio uongofu wa haraka unaohitajika kwa Kanisa: kufunguka kwa upya na kwa furaha ya Roho Mtakatifu. Ndipo kila aliyealikwa atakapokuwa “malaika”, yaani mjumbe, mtume, mmisionari, na ukumbi wa karamu utajaa!

3. Liko wapi vazi lako la harusi?

“Rafiki, umeingiaje humu bila vazi la harusi?”

Hatujui kwa hakika ni desturi gani hasa inayorejelewa na vazi la harusi katika simulizi hili. Hata hivyo, inaonekana kwamba katika Mashariki ya kale mfalme aliwapa wageni pia vazi la kuvaa harusini, labda aina fulani ya kitambaa cha sherehe. Lakini mtu aliyekutwa bila vazi la harusi alikuwa, kwa namna isiyoeleweka, amelikataa, na kwa kufanya hivyo aliudharau mwaliko.

Vazi la harusi ni nini kwetu?

Wafafanuzi wengine huliona kama unyoofu wa maadili, wengine kama dhamira ya Kikristo, hasa upendo na huduma.

Kwa vyovyote vile, tunapaswa kukumbuka maana za kibiblia zinazohusiana na vazi. Tunaiona mwanzoni, wakati wanadamu wanapotambua kwamba wako uchi na Mungu anawavika mavazi ya ngozi (Mwanzo 3). Tunaiona tena katika Kristo aliye uchi msalabani, baada ya kuvuliwa mavazi yake. Hatimaye, inaonekana tena katika Ufunuo, wakati Bibi-arusi anapopewa “kitani safi na chenye kung’aa” (19,8).

Ni muhimu zaidi kukumbuka kwamba katika Agano Jipya maisha ya Kikristo mara nyingi hulinganishwa na vazi jipya linalovaliwa siku ya Ubatizo: “Ninyi nyote mliobatizwa katika Kristo mmemvaa Kristo” (Wagalatia 3,27).

Kwa hiyo, kukutwa bila vazi la harusi kunaweza kumaanisha kutaka kushiriki katika “karamu” kwa namna yetu wenyewe, tukiendelea kuvaa vazi la kawaida la tabia zetu za zamani. Lakini hatuwezi kufika tukiwa na matambara ya maisha ya zamani. Wala haitoshi kuweka kiraka cha kitambaa kipya katika vazi la zamani (Luka 5,36). Mwaliko unaweza kukubaliwa kwa nje lakini ukasalitiwa katika maisha.

Mfano unamalizika kwa onyo la Yesu: “Wengi wameitwa, lakini wachache wamechaguliwa.” Wote wameitwa, lakini ni wachache wanaokubali mwaliko wa “kumvaa Bwana Yesu Kristo” (Warumi 13,14).

Haitoshi kuitikia mwaliko: tunapaswa kuuheshimu!

P. Manuel João Pereira Correia, MCCJ