Ƒe A – Ɣeyiɣi Me Kɔkɔe ƒe Kɔsiɖa 28 lia
Mateo 22,1-14: “Nu sia nu sɔ gbe; miva srɔ̃ɖeŋkekenyuia ɖuƒe!”

Kɔsiɖa atɔ̃ sɔŋ enye esia si Yesu le nu ƒom na mí to lododowo dzi. Egbe ƒe lododo – ame siwo wokpe ɖe fia la ƒe vi ƒe srɔ̃ɖeŋkekenyui me – nye etɔ̃lia si wògblɔ na subɔsubɔdzikpɔlawo kple dukɔ la dzi kpɔlawo, le lododo si ku ɖe vi eve siwo wodɔ ɖe waingble me kple waingbledzikpɔla siwo wu ame ŋu megbe.

Teƒe kple ɣeyiɣi si me Yesu gblɔ lododo etɔ̃ siawo le la le vevie eye wòle nuxaxa gã aɖe hã me. Míele gbedoxɔ la me, le ŋkeke si kplɔ eƒe ŋutikɔkɔe me geɖe Yerusalem la ɖo. Le nya bubu me la, míele… Kɔsiɖa Kɔkɔe ƒe Dzoɖa dzi. Eyae nye mɔkpɔkpɔ mamlɛtɔ be woaʋu dukɔ la kple eƒe dukɔdzikpɔlawo kple subɔsubɔdzikpɔlawo ƒe dzi, eye woanya gaƒoƒo la ƒe vevienyenye.

1. Lododo dziŋɔ aɖe si sesẽ be woaxɔ ase

Egbe ƒe lododo la na míeɖo ŋku waingbledzikpɔla siwo wu ame ƒe lododo si míese Kɔsiɖa si va yi la ŋu. Gake esia me nya geɖe le wu. Ŋutinya la le abe esi wòtsɔ lododo ƒe akpa eve ƒo ƒu ene: ame siwo wokpe ɖe srɔ̃ɖeŋkekenyui la (v. 1-10) kple srɔ̃ɖeawu la (v. 11-14). Ne míexlẽ Luka Kɔkɔe ƒe nya la, míate ŋu akpɔ esia nyuie, elabena eya gbɔ la, gbedasia le bɔbɔe eye wòle eteƒe tututu (kpɔ Luka 14,15-24). Mateo Kɔkɔe lɔ̃ be yeatsɔ akpa evelia akpe ɖe lododo si ku ɖe Mawu ƒe yɔyɔ si le ame sia ame ŋu, abe Luka Kɔkɔe si gblɔe ene, eye akpa evelia sia le Kristo-hame la ŋu. Esia ta ŋutinya la zu nu sesẽ vie, eye le akpa aɖewo me la, wòle abe nu si mate ŋu adzɔ o ene.

Lododo la ƒo nu tso nuɖuɖu gã si fia aɖe dzra ɖo na via ƒe srɔ̃ɖeŋkekenyui la ŋu; eyata, enye dzidzɔ kple ŋkekenyui ƒe ɣeyiɣi. Gake nu etɔ̃ siwo mesɔ kple ŋkekenyui ƒe dzidzɔ o va do mo ɖa le ŋutinya la me: 1) ame gbãtɔ siwo wokpe la gbee, eye wo dometɔ aɖewo wɔ ŋutasesẽ; 2) fia la dɔ eƒe aʋakɔ ɖa be woawu ame siwo wu eƒe dɔlawo, eye woatɔ dzo woƒe du la; 3) esi xɔ la yɔ fũu kple ame yeye siwo woƒo ƒu tso mɔwo ƒe tsakpeƒewo la, fia la wɔ nu sesẽ ɖe wo dometɔ ɖeka si medo srɔ̃ɖeawu o la ŋu.

Aleke míate ŋu ase lododo sia gɔme?

Le akpa gbãtɔ, si wògblɔ na Israel ƒe dukɔdzikpɔlawo kple subɔsubɔdzikpɔlawo la, Mateo Kɔkɔe le abe esi wòtsɔ ɖeɖe ƒe ŋutinya fia to lododo me ene. Dɔla ƒe hatsotso eve gbãtɔawo le nyagblɔɖilawo teƒe, ame siwo Mawu dɔ ɖe eƒe dukɔ la, ɖewohĩ le aboyo me yi me kple le aboyo megbe. Du si wotɔ dzo la ate ŋu aɖo ŋku Yerusalem ƒe gbegblẽ le ƒe 70 M.K. megbe ŋu. Dɔla ƒe hatsotso etɔ̃lia la ate ŋu anɔ apostolowo kple misionerowo teƒe, ame siwo wodɔ ɖe xexe me be woakpe ame sia ame ɖe Fiaɖuƒe la ƒe nuɖuɖu gã la me.

Lododo la ƒe akpa evelia, si ku ɖe ame si medo srɔ̃ɖeawu o la ŋu, le abe esi wògblɔ na Kristo-hame la ene, abe nuxlɔ̃ame ku ɖe nu siwo hiã be ame nate ŋu akpɔ gome le nuɖuɖu gã la me ŋu ene.

Nukae nye lododo la ƒe gbedasia?

Akpa gbãtɔ la ɖe Mawu ƒe yɔyɔ na ame sia ame fia: ame vɔ̃ɖiwo kple ame nyuiwo siaa, eye womenya ame aɖeke ɖa o. Mawu ƒe yɔyɔ la tsɔa to liƒo sia liƒo dzi eye wòva ɖo dukɔwo katã gbɔ: “Miheyi ɖe xexe la me katã, eye miɖe gbe ƒã Nyanyui la na amewo katã” (Marko 16,15). Ale Yesaya ƒe nyagblɔɖi la va eme: Aʋakɔwo ƒe Aƒetɔ la adzra nuɖuɖu gã ɖo le to sia dzi na dukɔwo katã, nuɖuɖu viviwo kple wain nyuiwo ƒe ŋkekenyui (kpɔ xexlẽ gbãtɔ, Yesaya 25,6-10).

Gake lododo la ƒe akpa evelia ɖe eme be yɔyɔ la xɔxɔ ɖeɖe mele te o: ele be míatrɔ dzi, si fia be míayi ɖe Mesia, Fia ƒe Vi la ƒe srɔ̃ɖeŋkekenyui ƒe dzidzɔ me eye míakpɔ hadomeɖoɖo kple ame siwo katã le kplɔ̃ ŋu.

Mina míatsɔ míaƒe susu ɖo gbedasi eve sia ŋu.

2. Yɔyɔ ɖe ŋkekenyui me: Miva srɔ̃ɖeŋkekenyuia ɖuƒe!

“Kpɔ ɖa, medzra nye nuɖuɖu ɖo… eye nu sia nu sɔ gbe; miva srɔ̃ɖeŋkekenyuia ɖuƒe!”

Woate ŋu agaxlẽ Ŋɔŋlɔ Kɔkɔe bliboa le “yɔyɔ” ƒe kekeli me: yɔyɔ ɖe ŋkekenyui me, yɔyɔ ɖe dzidzɔ me, yɔyɔ be míakpɔ gome le Mawu ƒe agbe me, le eƒe lɔlɔ̃ ƒe srɔ̃ɖeɖe kple amegbetɔwo me. Nublanuitɔe, agbenɔnɔ ƒe nukpɔkpɔ si bɔ ɖe ame dome, abe fukpekpe kple vɔsa ko ene, trɔ míaƒe agbenɔnɔ ŋuti nukpɔkpɔ eye wòwɔ nu vɔ̃ ɖe míaƒe ƒomedodo kple Mawu kple míaƒe xɔse ƒe agbenɔnɔ ŋu.

Nuwɔwɔ, alo mía va agbe me ŋutɔ, nye yɔyɔ ɖe agbe ƒe nuɖuɖu gã la me xoxo. Woyɔ mí ɖe dzidzɔ kple nɔviwo ƒe numekuku me. Gake ame sia ame mexɔ agbenɔnɔ ƒe nukpɔkpɔ sia, abe yɔyɔ ene, o. Ame geɖewo lɔ̃ be yewoawɔ nu abe ale si yewo lɔ̃ ene. Le wo gbɔ la, agbe nye woawo ŋutɔ ƒe nya ko. Wowɔa nu kple ŋubiã kple amedzidada si ŋu míeƒo nu tso le Kɔsiɖa si va yi la. Ame aɖewo gɔ̃ hã va wɔa fu ame siwo ɖoa ŋku edzi na wo be agbe ya nye Mawu ƒe yɔyɔ be míakpɔ dzidzɔ ɖekae. Gbegblẽ kple ku si nye esia ƒe metsonu la le ame sia ame ƒe ŋkume. Nu si lododo la tsɔ lododogbe me fia abe Mawu ƒe tohehe ene, zi geɖe la enye mía ŋutɔ míaƒe tiatiawo ƒe metsonu dzɔdzɔe ko.

Esiae nye lododo la ƒe gbedasi gbãtɔ: míatrɔ míaƒe agbenɔnɔ ŋuti nukpɔkpɔ, míaƒe Kristotɔ-yɔyɔ ŋuti nukpɔkpɔ kple, vevietɔe, Eukaristia ŋuti nukpɔkpɔ, esi nye ŋkuɖoɖo ɖe agbe ŋuti nukpɔkpɔ yeye si trɔa nuwo katã ŋu.

Míate ŋu akpɔ be zi geɖe la, míaƒe subɔsubɔwo medze abe dzidzɔ ƒe nuɖuɖu gã aɖeke ene o. Aleke míate ŋu atsɔ dzidzɔ kple ŋkekenyui ƒe gbɔgbɔ ade eme? Esesẽ be woagblɔe. Gake míate ŋu agblɔ nya ɖeka: nu sia nu dze egɔme gbã kple susu kple dzi ƒe tɔtrɔ le mía dometɔ ɖe sia ɖe me. Lododo la ƒe gbɔgbɔ na míesusu be Mawu ƒe Fiaɖuƒe made abe gbedoxɔ gã aɖe si me ame sia ame le subɔsubɔ kple susuɖoɖo me, eye wole mawudɔla ƒe hadzidziwo dzim ene o. Eya boŋ na míekpɔ xexe bliboa abe ŋkekenyui ƒe xɔ gã aɖe ene, si me amewo le dzidzɔ kpɔm le yamekeke nyui kple viviti me!

Esiae nye dzi-trɔtrɔ si hiã na Eklesia fifia: be wòaʋu eɖokui na Gbɔgbɔ Kɔkɔe ƒe nu yeye kple dzidzɔ. Ekema ame ɖe sia ɖe si wokpe la azu “mawudɔla”, dɔla, apostolo, misionere, eye ŋkekenyui ƒe xɔ la ayɔ fũu!

3. Afika wò srɔ̃ɖeawu le?

“Xɔ̃nye, aleke nèva ge ɖe afisia me esime mèdo srɔ̃ɖeawu o?”

Míenya tututu se alo aṣa si ŋu srɔ̃ɖeawu la ku le lododo me o. Gake ele abe esi le Ɣedzeƒe blema me la, fia la naa awu srɔ̃ɖeŋkekenyui tɔ̃ hã na eƒe amedzrowo ene, ɖewohĩ adzenu aɖe si woatsɔ aɖo ŋkekenyui. Gake ame si wokpɔ be medo srɔ̃ɖeawu la gbe awu la xɔxɔ le mɔ si me sesẽ be woase egɔme le, eye to esia me la, wòdo ŋukpe yɔyɔ la.

Nukae nye srɔ̃ɖeawu la na mí?

Nyagɔmeɖelawo dometɔ aɖewo kpɔa dzadzɛnyenye le eme; bubuwo kpɔa Kristotɔ ƒe dɔwɔwɔ, vevietɔe lɔlɔ̃ kple subɔsubɔ.

Gake ele be míeɖo ŋku Ŋɔŋlɔ Kɔkɔe me nudzɔdzɔ siwo ku ɖe awu ŋu. Míekpɔe le gɔmedzedze, esi amegbetɔwo nya be yewole amama, eye Mawu doa lãgbalẽ ƒe awu na wo (Mose I 3). Míegakpɔe le Kristo ŋu, esi wòle amama ɖe atitsoga ŋu, eye woɖe eƒe awuwo le eŋu. Le nuwuwu me la, wògado go le Nyaɖeɖefia me, esi wona Srɔ̃ la “aklala dzadzɛ si le keklẽm” (19,8).

Vevietɔe, ele be míeɖo ŋku edzi be le Nubabla Yeye me la, wokpɔa Kristotɔ ƒe agbe zi geɖe abe awu yeye si wodo le nyɔnyrɔ ƒe ŋkeke dzi ene: “Mi ame siwo katã wonyrɔ ɖe Kristo me la, mietsɔ Kristo do abe awu ene” (Galatiatɔwo 3,27).

Eyata, woakpɔ ame be medo srɔ̃ɖeawu o ate ŋu afia be míedi be míakpɔ gome le “nuɖuɖu gã” la me le mía ŋutɔ míaƒe mɔ nu, eye míegale míaƒe nɔnɔme xoxowo ƒe awu la dom. Gake míate ŋu ava kple agbe xoxo ƒe awu gbegblẽwo o. Eye mele te hã be woatsɔ avɔ yeye ƒe akpa aɖe ade awu xoxo me o (Luka 5,36). Ame ate ŋu axɔ yɔyɔ la le gota, gake wòagbe eya le eƒe agbenɔnɔ me.

Yesu ƒe nuxlɔ̃ame siae wu lododo la nu: “Woyɔ ame geɖe, gake ame ʋɛ aɖewo koe wotia.” Woyɔ ame sia ame, gake ame ʋɛ aɖewo koe lɔ̃ be yewoaxɔ yɔyɔ la, be “woatsɔ Aƒetɔ Yesu Kristo ado abe awu ene” (Romatɔwo 13,14).

Mele te be míagblɔ ɖo ɖe yɔyɔ la ko o: ele be míade bubu yɔyɔ la ŋu!

P. Manuel João Pereira Correia, MCCJ