Bakɛngɛli to bapunzi?

Mobu A – Eyenga ya 27 ya Eleko ya Mobu
Matai 21,33-43: Bóyoka lisese mosusu!

Nsango Elamu ya Eyenga oyo epesi biso lisese ya misato oyo motó ya likambo na yango ezali elanga ya vinyo. Lokola lisese ya bana mibali mibale oyo batindamaki na elanga ya vinyo Eyenga eleki, ezali kolobama epai ya banganga-nzambe bakonzi mpe mikóló ya bato, mpe lisusu epai ya Bafarisai (talá v. 45), oyo na ebandeli basosolaki te ete lisese yango ezalaki mpenza mpo na bango. Lisese yango, eyebani lokola ya “basali-bilanga babomi-bato”, elobami na Tempelo, ezali na mongongo ya mawa mpe ya makasi, mpe esakoli liboso nsuka ya mpasi ya Yezu, oyo “bakangi, babwaki libanda ya elanga ya vinyo mpe babomi” na libanda ya bifelo ya Yerusaleme.

1. Nzambe azali nkolo ya elanga ya vinyo

Elembo ya elanga ya vinyo mpo na kolakisa Bato ya Nzambe, Israël, eyebani malamu mpe etangisami na pole ya botangi ya yambo ya mosakoli Izaya (5,1-7). Kasi Yezu alobi lisese yango mpo na bakonzi ya lingomba oyo bamizwaki lokola bankolo ya elanga wana, bazalaki koyoka te makebisi ya basakoli (“basali” ya lisese), mpe sik’oyo bazali mpe koyoka te Mwana, oyo Nzambe, Nkolo ya elanga ya vinyo, atindi.

Bakristu ya mabota ya liboso balimbolaki lisese yango na ndenge ya bilembo: etuluku ya liboso ya basali ezalaki komonisa basakoli, mpe ya mibale bantoma. Bosukisi na yango: “Bokonzi ya Nzambe ekolongolama epai na bino mpe ekopesama na ekolo oyo ekobota mbuma na yango”, na bantango mosusu elimbolamaki lokola lisakoli ete Eklezia ekozua esika ya Israël. Kasi emonani te ete yango nde ndimbola ya libosoliboso ya lisese. Ezali mingi koleka, mpamela makasi mpo na bakonzi ya lingomba ya eleko ya Yezu mpe ya bileko nyonso.

2. Biso nde elanga ya vinyo ya Nzambe

Ezali malamu liboso tótelema na bokebi mpe bolingo ya Nzambe mpo na elanga ya vinyo na ye, oyo emonisi bolingo na ye mpo na bato na ye mpe mpo na moko na moko ya biso. “Nini lisusu nasengelaki kosala mpo na elanga na ngai ya vinyo oyo nasalaki te?”, Nkolo azali komilela, komonaka ete na esika ya kobota bambuma malamu, elanga eboti bambuma mabe (Izaya 5,1-7).

Elanga wana ya vinyo, elonamaki “likolo ya ngomba ya mabele ya malamu”, “batimolaki mpe balongolaki mabanga” mpo ekóma mabele ya malamu, mpe balonaki “banzete ya vinyo ya kitoko”, etali mpe biso. Biso mpe tozali eteni ya elanga wana, bitape oyo ekangami na Ye oyo azali nzete ya vinyo ya solo (Yoane 15). Na motema na biso atongi “linɔ́ngi”, kasi ezali linɔ́ngi ya Babel te, ezali nde oyo ya Pentekoste ya Elimo Santu. “Atimoli esika ya kokamola vinyo”, oyo ekundolisi biso mai ya Batisimo mpe vinyo ya Eukaristia. Abatelaki biso kati ya lopango ya Eklezia…

Yango wana, oyo ezali libaku malamu ya kondima ete “Nkolo asali mpo na biso makambo minene” (Nzembo 125,3). Kasi ezali mpe libaku ya komituna mpo na mbuma oyo bomoi na biso ya bokristu ezali kobota: bambuma malamu to bambuma mabe?

3. Biso nde basali ya elanga ya Nzambe

Nzambe “akendaki mosika” mpe, na motema ya kotyela biso elikya mingi, apesaki biso elanga ya vinyo na ye mpo tóbatela yango. Elingi koloba, apesaki biso makabo na ye na mokumba na biso: bomoi mpe bokolongono, mabele mpe biloko, makoki mpe batalanta, boyambi mpe bingolu ya molimo… Nyonso esengeli kotambwisama na bwanya mpo na kosalela bato banso.

Komekama monene ezali komizwisa “elanga ya vinyo”, elingi koloba makambo oyo Nzambe apesi biso mpo tóbatela, kasi biso tosalelaka yango ndenge tolingi mpe kaka mpo na litomba na biso moko. Kutu, na lisolo ya lisumu ya liboso tomonaka komekama ya komizwisa eloko oyo ezali ya biso te. Lokoso na biso ememaka biso na kobomba biloko mpo na biso moko, kobosana bamposa ya basusu mpe makoki na bango ya sembo, kosalela bato lokola basali na biso, konyata babola mpe ata koboma, ndenge lisese yango emonisi malamu.

Tómituna: “elanga ya vinyo” na biso ezali nini mpe tozali kotambwisa yango ndenge nini: lokola bankolo to lokola basali oyo bazui yango na libanda? Tosalelaka mokumba na biso lokola mosala ya bolingo to lokola bokonzi? Nkolo akotuna biso: bosali nini na elanga na ngai ya vinyo? Boyambaki ndenge nini bantoma na ngai? Bosalaki nini na Mwana na ngai? Mpe tókanga motema ete ezali na ndenge mingi ya koboma Kristu!…

4. Na elanga ya bozalisi: bakɛngɛli to bapunzi?

Mokumba oyo etali kaka te makabo ya moto na moto, kasi etali mpe “elanga” monene oyo Nzambe apesaki na bato: bozalisi. Na mokolo ya 4 sánzá ya zomi 2023, Papa François abimisaki exhortation apostolique Laudate Deum, oyo ekobaki nsima ya Laudato si’, mpe na kati na yango abengaki bato nyonso na mokumba ya kobatela mpe kotambwisa malamu biloko ya mabele. Mbuma mabe ya kosalela bozalisi na ndenge ya kolekisa ndelo, ya lokoso mpe ya kopunza ezali polele na miso ya bato nyonso.

Mbala mingi tozali lokola bato oyo bazali komona likambo yango na mpamba to kokitisa motuya na yango, lokola nde etali biso mingi te, mbala mosusu mpo tolingi te kobongola lolenge na biso ya bomoi. Na bantango mosusu topesaka mokumba yango epai ya basusu, mingi mpenza epai ya bato ya politiki, oyo mbala mingi bakangami na matomba minene ya nkita; kasi biso moko toyambaka te eteni ya mokumba na biso, mbala mosusu mpo tomonaka yango moke. Kokomisa mabele paradizo to esobe etali mpe moko na moko ya biso!

Liboso ya biyano ya malamu te oyo baguvɛrnema mingi mpe lisanga ya mokili mobimba bapesi, Papa François apesaki lisusu mbela ya makasi, kobenga bato na kosala liboso ete ekóma sima mingi. Akundolisaki biso ete “mokili oyo ezingeli biso ezali eloko ya kopunza te, ya kosalela na ndelo te, to ya lokoso oyo ezangi nsuka te” (n. 25). “Tosali bokoli ya kokamwa mpe ya monene na teknoloji, kasi tozali komona te ete na ntango moko tokómi bato ya likama mingi, oyo bakoki kotya na likama bomoi ya bikelamu mingi mpe ata kobika na biso moko” (n. 28).

Papa asukisaki na koloba: “‘Bósanzola Nzambe’ ezali nkombo ya mokanda oyo. Pamba te moto oyo azali koluka kozwa esika ya Nzambe akómi likama ya monene koleka mpo na ye moko” (n. 73).

Tómituna: boyokani na biso na bozalisi ezali mosala ya kosanzola Nzambe to ndenge ya konyata likabo na ye? Na elanga ya bozalisi, tozali komitambwisa lokola bakɛngɛli to lokola bankolo mpe bapunzi?

Mpo na bomanyoli ya poso

  1. Mpo na komona soki bomoi na biso ezali kobota mbuma malamu ya bolingo mpe bosembo to, na ngambo mosusu, mbuma mabe ya moimi mpe bozangi bosembo, tókokanisa bomoi na biso na bizaleli mwambe ya mosala ya mokristu oyo Santu Polo alakisi na botangi ya mibale ya lelo: “Makambo nyonso oyo ezali ya solo, oyo ezali ya lokumu, oyo ezali ya bosembo, oyo ezali ya peto, oyo ezali ya kolingama, oyo ezali ya kokumisama, nyonso oyo ezali bolamu mpe oyo ebongi na lisanzoli, bókanisaka makambo yango” (Bafilipi 4,6-9).
  2. Nini okoki kosala na ndenge ya polele mpo na “kobebisa ezingelo mingi te, kokitisa kobebisa biloko mpe kosalela biloko na mayele” (n. 71), mpe kolona makanisi ya sika ya limemya mpo na “elanga” ya bozalisi?

P. Manuel João Pereira, Mokomboni, MCCJ