Walinzi au waporaji?

Mwaka A – Dominika ya 27 ya Kipindi cha Mwaka
Mathayo 21,33-43: Sikilizeni mfano mwingine!

Injili ya Dominika hii inatupatia mfano wa tatu ambao mada yake ni shamba la mizabibu. Kama ule wa wana wawili waliotumwa katika shamba la mizabibu Dominika iliyopita, mfano huu unaelekezwa kwa wakuu wa makuhani na wazee wa watu, pamoja na Mafarisayo (taz. mst. 45), ambao mwanzoni hawatambui kwamba unaelekezwa moja kwa moja kwao. Mfano huu, unaojulikana kama wa “wakulima wauaji”, unasimuliwa Hekaluni, una uzito wa kidrama na unatabiri kinabii mwisho wa kusikitisha wa Yesu, “aliyekamatwa, akatupwa nje ya shamba la mizabibu na kuuawa” nje ya kuta za Yerusalemu.

1. Mungu ni mkulima wa mizabibu

Ishara ya shamba la mizabibu kama mfano wa watu wa Mungu, Israeli, inajulikana vizuri na inaangazwa na somo la kwanza kutoka kwa nabii Isaya (5,1-7). Hata hivyo, Yesu anasimulia mfano huu dhidi ya viongozi wa kidini waliojitwalia shamba hilo, wakiwa viziwi kwa wito wa manabii (“watumishi” wa mfano) na sasa pia kwa wito wa Mwana, aliyetumwa na Mungu, Bwana wa shamba la mizabibu.

Vizazi vya kwanza vya Wakristo vilitafsiri mfano huu kwa maana ya kiishara: kundi la kwanza la watumishi lingewakilisha manabii na la pili mitume. Hitimisho lake: “Ufalme wa Mungu utaondolewa kwenu na kupewa taifa litakalotoa matunda yake”, wakati mwingine limetafsiriwa kama tangazo la Israeli kubadilishwa na Kanisa. Hata hivyo, haionekani kwamba hiyo ndiyo maana kuu ya mfano, bali ni karipio kali kwa viongozi wa kidini wa wakati wake na wa kila wakati.

2. Sisi ni shamba la mizabibu la Mungu

Inafaa kwanza tutafakari juu ya utunzaji wa upendo wa Mungu kwa shamba lake la mizabibu, unaoonyesha upendo wake kwa watu wake na kwa kila mmoja wetu. “Nilipaswa kufanya nini zaidi kwa shamba langu la mizabibu nisichokuwa nimefanya?”, Bwana analalamika, akiona kwamba badala ya kuzaa zabibu nzuri, shamba limezaa zabibu chungu (Isaya 5,1-7).

Shamba lile la mizabibu lililopandwa “juu ya kilima chenye rutuba”, “likalimwa na kuondolewa mawe” ili liwe udongo mzuri, na kupandwa “mizabibu bora”, linatuhusu sisi pia. Sisi pia ni sehemu ya shamba hilo, matawi yaliyounganishwa na Yeye aliye Mzabibu wa kweli (Yohane 15). Moyoni mwetu amejenga “mnara”, si ule wa Babeli, bali ule wa Pentekoste ya Roho Mtakatifu. Ame “chimba shinikizo la zabibu”, linalotukumbusha maji ya Ubatizo na divai ya Ekaristi. Ametulinda ndani ya uzio wa Kanisa…

Hivyo basi, huu ni wakati mzuri wa kutambua kwamba “Bwana ametutendea mambo makuu” (Zaburi 125,3). Lakini pia ni nafasi ya kujiuliza kuhusu matunda ambayo maisha yetu ya Kikristo yanazaa: zabibu nzuri au zabibu chungu?

3. Sisi ni wakulima wa shamba la Mungu

Mungu “akaenda mbali” na, kwa imani kubwa sana, akatukabidhi shamba lake la mizabibu ili tulitunze. Yaani, ametukabidhi zawadi zake chini ya wajibu wetu: maisha na afya, ardhi na mali, karama na talanta, imani na neema za kiroho… Vyote vitumike kwa hekima kwa huduma ya wote.

Jaribu kubwa ni kujitwalia “shamba la mizabibu”, yaani kile ambacho Mungu ametukabidhi tukitunze, tukikitumia tupendavyo na kwa faida yetu binafsi tu. Tayari katika simulizi la dhambi ya kwanza tunaona jaribu la kujitwalia kile ambacho si chetu. Tamaa yetu inatusukuma kujilimbikizia mali, kupuuza mahitaji ya wengine na madai yao ya haki, kuwafanya watu watutumikie, kuwakanyaga maskini na hata kuua, kama mfano huu unavyoonyesha vizuri.

Tujiulize shamba letu la “mizabibu” ni lipi na tunalisimamiaje: kama wamiliki au kama wapangaji? Tunapotimiza wajibu fulani, tunaufanya kama huduma au kama mamlaka? Bwana atatuuliza: mmefanya nini na shamba langu la mizabibu? Mliwapokeaje wajumbe wangu? Mlimtendeaje Mwanangu? Na tukumbuke kwamba kuna njia nyingi za kumuua Kristo!…

4. Katika shamba la uumbaji: walinzi au waporaji?

Wajibu huu hauhusu tu zawadi binafsi, bali unaenea pia katika “shamba” kubwa ambalo Mungu amelikabidhi kwa wanadamu: uumbaji. Tarehe 4 Oktoba 2023, Papa Francisko alichapisha Wosia wa Kitume Laudate Deum, ukiendeleza Laudato si’, ambapo aliwakumbusha wote wajibu wao katika utunzaji wa mema ya dunia. Madhara ya matumizi yasiyo na kiasi, ya kibinafsi na ya kiporaji dhidi ya mazingira yako wazi mbele ya macho yetu.

Mara nyingi tunakuwa na mtazamo wa karibu na kutojali au kupunguza uzito wa tatizo, kana kwamba jambo hili halituhusu sana, labda kwa sababu hatuko tayari kubadilisha mtindo wetu wa maisha. Nyakati nyingine tunawahamishia wengine wajibu, hasa wanasiasa, ambao mara nyingi huathiriwa na maslahi makubwa ya kiuchumi, lakini sisi wenyewe hatukubali sehemu yetu ya wajibu, labda tukiona kuwa ni ndogo sana. Kuifanya dunia kuwa paradiso au jangwa kunategemea pia kila mmoja wetu!

Mbele ya udhaifu wa majibu yaliyotolewa na serikali nyingi na jumuiya ya kimataifa, Papa Francisko alipaza tena sauti ya tahadhari, akitualika kutenda kabla haijawa kuchelewa. Alitukumbusha kwamba “ulimwengu unaotuzunguka si kitu cha kunyonya, cha kutumia bila kiasi, wala cha tamaa isiyo na mipaka” (n. 25). “Tumefanya maendeleo ya kiteknolojia ya kushangaza na ya kuvutia sana, lakini hatutambui kwamba wakati huohuo tumekuwa hatari sana, wenye uwezo wa kuhatarisha maisha ya viumbe wengi na hata uhai wetu wenyewe” (n. 28).

Na Papa alihitimisha akisema: “‘Msifuni Mungu’ ndilo jina la barua hii. Kwa sababu mwanadamu anayejifanya kuchukua nafasi ya Mungu huwa hatari kubwa zaidi kwake mwenyewe” (n. 73).

Tujiulize: uhusiano wetu na mazingira ni tendo la kumsifu Mungu au ni namna ya kukanyaga zawadi yake? Katika shamba la uumbaji tunajiendesha kama walinzi au kama wamiliki na waporaji?

Kwa tafakari ya wiki

  1. Ili kuona kama maisha yetu yanazaa zabibu nzuri za upendo na haki au, kinyume chake, zabibu chungu za ubinafsi na dhuluma, tujipime kwa sifa nane za mwenendo wa Kikristo ambazo Mtakatifu Paulo anazitaja katika somo la pili la leo: “Yote yaliyo kweli, yaliyo ya heshima, yaliyo ya haki, yaliyo safi, yaliyo ya kupendeza, yaliyo ya staha, yaliyo fadhila na yanayostahili sifa, hayo ndiyo yafikirini” (Wafilipi 4,6-9).
  2. Ni jambo gani halisi ungeweza kufanya ili “kuchafua mazingira kidogo zaidi, kupunguza upotevu, na kutumia mali kwa busara” (n. 71), na kukuza hisia mpya ya kuheshimu “shamba” la uumbaji?

P. Manuel João Pereira, Mkomboni, MCCJ