Ƒe A – Ɣeyiɣi Bɔbɔe ƒe Kwasiɖa 27 lia
Mateo 21,33-43: Mise lododo bubu!

Kwasiɖa sia ƒe Nyanyui la na mí lododo etɔ̃lia, si ƒe nyaɖoɖo le waingble ŋu. Abe vi eve siwo woɖo ɖe waingble me le kwasiɖa si va yi ene la, woƒo lododo sia na nunɔlagãwo kple dukɔa ƒe ametsitsiwo, hekpe ɖe Farisitɔwo ŋu (kpɔ v. 45), siwo mekpɔ le gɔmedzedzea me be yewo ŋutɔ ŋue nya la ku ɖo o. Lododo sia, si woyɔna be “waingble dɔwɔla amewuwulawo”, Yesu gblɔe le gbedoxɔ la me. Enɔ na vevie eye wòdo ŋgɔ gblɔ Yesu ƒe nuwuwu vɔ̃ɖi la, esi “wole e, wotɔe do goe le waingble la me eye wowui” le Yerusalem ƒe gliwo godo.

1. Mawu nye waingble ƒe Aƒetɔ

Waingble ƒe dzesi si wotsɔ fia Mawu ƒe dukɔ, Israel, la nye nu si míenya nyuie, eye nyagblɔɖila Yesaya ƒe nuxlẽxle gbãtɔ (5,1-7) na míekpɔe nyuie wu. Ke Yesu ƒo lododo la ɖe subɔsubɔme kplɔlawo ŋu, ame siwo lé waingble sia ɖe asi na wo ɖokui, eye womese nyagblɔɖilawo ƒe xlɔ̃ɖoɖo (“dɔlawo” le lododoa me) o, eye fifia hã womese Vi la, si Mawu, waingble ƒe Aƒetɔ, ɖo ɖa la ƒe gbe o.

Kristotɔ gbãtɔwo ƒe dzidzimewo gɔmeɖe lododo sia le dzesinyawo nu: dɔla gbãtɔwo nɔ te ɖi na nyagblɔɖilawo, eye dɔla eveliawo nɔ te ɖi na apostolowo. Eƒe nuwuwu, “Woatsɔ Mawu ƒe fiaɖuƒe la le mia si, eye woatsɔe na dukɔ si atsɔ eƒe kutsetse vɛ”, wogɔmeɖee ɣeaɖewoɣi be Eklezia axɔ Israel ƒe teƒe. Ke medze abe esiae nye lododoa ƒe gɔme vevitɔ ene o. Boŋ, nye moɖeɖe sesẽ na subɔsubɔme kplɔlawo le Yesu ƒe ɣeyiɣi me kple ɣeyiɣi sia ɣeyiɣi me.

2. Míawo ŋutɔ míenye Mawu ƒe waingble

Ele be míedze egɔme kple Mawu ƒe dzɔdzɔme kple lɔlɔ̃ si wòtsɔ kpɔa eƒe waingble dzi, si fia eƒe lɔlɔ̃ na eƒe dukɔ kple míawo dometɔ ɖe sia ɖe. “Nu kae magawɔ na nye waingble si nyemewɔ nɛ o?”, Aƒetɔ la biabia, esi wòkpɔ be le waingble la ƒe waingbleku nyuiwo tete teƒe la, ewɔ kutsetse manyomanyo (Yesaya 5,1-7).

Waingble si wodɔ ɖe “to nyui si dzi anyigba nyui le”, si “wofo anyigba la eye woɖe kpewo le eme” be anyigba la nanyo, eye wotsɔ “wainti nyuiwo” de eme la, ku ɖe míawo hã ŋu. Míawo hã míenye waingble ma ƒe akpa, alɔwo siwo le kɔ ɖe Ame si nye Waingbleti nyateƒetɔ la ŋu (Yohanes 15). Le míaƒe dzi me la, etu “gbetakpɔƒe” aɖe, menye Babel ƒe gli la o, ke boŋ Pentekoste ƒe Gbɔgbɔ Kɔkɔe la tɔ. “Eɖe wain-tsɔƒe” aɖe, si na míekpɔ taɖodzinu ɖe Batisimo ƒe tsi kple Eukaristia ƒe wain ŋu. Ekpɔ mía ta le Eklezia ƒe gliwo me…

Eya ta esia nye ɣeyiɣi nyui aɖe be míeɖo ŋku edzi be “Aƒetɔ la wɔ nu gãwo na mí” (Psalm 125,3). Ke nye ɣeyiɣi hã be míebia mía ɖokui be: kutsetse ka míaƒe kristotɔ-agbe le wɔwɔm: waingbleku nyuiwo alo kutsetse manyomanyo?

3. Míenye Mawu ƒe waingble dɔwɔlawo

Mawu “yi didiƒe”, eye le eƒe dzixɔse gã si wòtsɔ ɖo mí ŋu me la, etsɔ eƒe waingble la de asi na mí be míadzɔe. Le nya bubu me la, etsɔ eƒe nunanawo de míaƒe dzikpɔkpɔ te: agbe kple lãmesẽ, anyigba kple nunɔamesiwo, nunana kple ŋutete, xɔse kple gbɔgbɔme amenuvevewo… Ele be míadzrae ɖo kple nunya hena amewo katã ƒe subɔsubɔ.

Tetekpɔ gãtɔe nye be míaxɔ “waingble” la na mía ɖokui, elabena eyae nye nu si Mawu tsɔ de asi na mí be míadzɔe, ke míedi be míatsɔe awɔ nu si míedi eye míatsɔe akpɔ mía ɖokui ƒe vi ɖeɖe. Kutu, le nu vɔ̃ gbãtɔ ƒe ŋutinya me la, míekpɔ tetekpɔ be míaxɔ nu si menye mía tɔ o. Míaƒe ŋuklẽ na míeƒoa nunɔamesiwo ƒu, míebua ame bubuwo ƒe hiãhiã kple woƒe dzɔdzɔenyenye me nuxɔxɔwo be naneke o, míewɔa amewo abe woenye míaƒe dɔlawo ene, míetsɔa afɔ de ame dahewo dzi, eye míete ŋu wu ame, abe ale si lododo la fia ene.

Míabia mía ɖokui be: nu kae nye míaƒe “waingble”, eye aleke míele edzikpɔkpɔm? Míele abe aƒetɔwo ene alo abe dɔwɔla siwo wotsɔe na ene? Ne míexɔ dɔ aɖe la, míewɔa dɔ la abe subɔsubɔ ene alo abe ŋusẽ ene? Aƒetɔ la abia mí be: nu kae miewɔ kple nye waingble? Aleke miexɔ nye dɔlawo? Aleke miewɔ nye Vi la? Eye míeɖo ŋku edzi be mɔ geɖewo li si dzi ame ate ŋu “awu” Kristo!…

4. Le Mawu ƒe wɔwɔ ƒe waingble me: dzɔlawo alo afiametɔwo?

Dzikpɔkpɔ sia meku ɖe ame ɖekaɖeka ƒe nunanawo ko ŋu o; eku hã ɖe “waingble” gã si Mawu tsɔ de amegbetɔwo ƒe asi me, si nye eƒe wɔwɔ katã, ŋu. Le October 4, 2023 me la, Papa Francisko ɖe apostolo-gbalẽ Laudate Deum ɖe go, si yi Laudato si’ ŋgɔ, eye wòyɔ ame sia ame be wòaxɔ dzikpɔkpɔ le anyigba ƒe nunɔamesiwo dzikpɔkpɔ me. Nu vɔ̃ siwo tsoa ame ƒe ŋuklẽ, ŋutifafa-makpɔmakpɔ kple wɔwɔ vɔ̃ ɖe Mawu ƒe wɔwɔ ŋu la le míaƒe ŋku me.

Zi geɖe la, míewɔa abe nu sia mele mía ŋu o ene, alo míekpɔa nya la abe nu sue aɖe ene, ɖewohĩ elabena míedi be míatrɔ míaƒe agbenɔnɔ o. Ɣeaɖewoɣi la, míetsɔa dzikpɔkpɔ la dea ame bubuwo dzi, vevietɔ ɖe politikitɔwo dzi, ame siwo gaŋkɔ kple adzɔnu gãwo ƒe ŋusẽ ɖoa dzi. Ke míawo ŋutɔ míemetsɔa míaƒe dzikpɔkpɔa o, ɖewohĩ elabena míebui be mesɔ gbɔ o. Be anyigba nakpɔ dzidzɔƒe alo wòazu gbedzi la, le míawo dometɔ ɖe sia ɖe hã ƒe asi me!

Esi Papa Francisko kpɔ be dukɔ megãwo geɖe kple xexea me habɔbɔwo ƒe ŋuɖoɖowo mesɔ gbɔ o la, egblɔ nya sesẽ ake, eye wòyɔ ame sia ame be wòawɔ dɔ hafi ɣeyiɣi nava yi. Eɖo ŋku mía dzi be “xexe si ƒo xlã mí la menye nu si wowɔ be míagblẽe, míazãe ŋu kpɔkpɔ manɔmee, alo míadi nɔnɔme bubuwo le edzi o” (n. 25). “Míeyi ŋgɔ ŋutɔ le mɔ̃ɖaŋununya me le mɔ si ŋu míekpɔ nuku le, ke míemekpɔ be le ɣeyiɣi ma ke me la, míetrɔ zu amewo siwo ate ŋu awɔ afɔku gã na agbe geɖewo kple mía ŋutɔ ƒe agbenɔnɔ o” (n. 28).

Eye Papa la wu enu be: “‘Mikafu Mawu’ eyae nye gbalẽ sia ƒe ŋkɔ. Elabena amegbetɔ si di be yeaxɔ Mawu ƒe teƒe la, eya ŋutɔe trɔna zu afɔku gãtɔ na eya ŋutɔ” (n. 73).

Míabia mía ɖokui be: míaƒe kadodo kple Mawu ƒe wɔwɔ la nye kafukafu na Mawu, alo nye mɔ aɖe si dzi míele eƒe nunana la kpakplam? Le Mawu ƒe wɔwɔ ƒe waingble me la, míele abe dzɔlawo ene alo abe aƒetɔwo kple afiametɔwo ene?

Kwasiɖa sia ƒe susu me buɖoɖo

  1. Be míakpɔ nenye be míaƒe agbe le lɔlɔ̃ kple dzɔdzɔenyenye ƒe waingbleku nyuiwo wɔwɔm alo, le eme la, eɖe míaƒe ŋuklẽ kple madzɔmadzɔ ƒe kutsetse manyomanyo fia la, míatsɔ míaƒe agbe akpɔ sɔ kple kristotɔ ƒe agbenɔnɔ ƒe nɔnɔme enyi siwo Paulo Kɔkɔe la gblɔ le egbe sia ƒe nuxlẽxle evelia me: “Nu sia nu si nye nyateƒe, nu sia nu si nye bubu, nu sia nu si nye dzɔdzɔe, nu sia nu si nye kɔkɔe, nu sia nu si nye lɔlɔ̃me, nu sia nu si nye bubuƒe, nu sia nu si nye nɔnɔme nyui, eye nu sia nu si dze na kafukafu, mibua nu siawo ŋu” (Filipitɔwo 4,6-9).
  2. Nu ka tututu nàte ŋu awɔ be “nàgblẽ nuto la me ɖeɖe, nàɖe nu gbegblẽ ɖeɖe, eye nàzã nunɔamesiwo kple nunya” (n. 71), eye nàƒo nuŋɔŋlɔ yeye aɖe ɖe Mawu ƒe wɔwɔ ƒe “waingble” la bubu ŋu?

P. Manuel João Pereira, Kɔmbonitɔ, MCCJ