Ukarimu unaotia kashfa

Mwaka A – Jumapili ya 25 ya Kipindi cha Kawaida
Mathayo 20,1-16: “Nendeni nanyi katika shamba la mizabibu”

Leo tunaanza mfululizo wa mifano mitatu ya Yesu kuhusu shamba la mizabibu: mfano wa wafanyakazi walioajiriwa kwa siku ili kufanya kazi katika shamba la mizabibu, Jumapili hii; ule wa wana wawili waliotumwa kufanya kazi katika shamba la mizabibu, Jumapili ijayo; na hatimaye, mfano wa wakulima wauaji wa shamba la mizabibu, Jumapili inayofuata.

Shamba la mizabibu lina maana ya kina katika Biblia. Jambo moja katika mfano wa leo linavuta mara moja usikivu wetu. Ingawa inasemwa kwamba shamba hilo ni la mwenye nyumba mmoja, yeye hasemi kamwe “shamba langu la mizabibu”, bali “shamba la mizabibu”: “Nendeni nanyi katika shamba la mizabibu!”

Shamba hili la mizabibu ni lipi? Ni shamba la Ufalme, shamba la Mungu. Lakini pia ni shamba la Israeli, yaani watu ambao Mungu ameweka nao Agano lake (Isaya 5,1-7; Yeremia 2,21; Ezekieli 15,4). Kwa hiyo, “kwenda katika shamba la mizabibu” si sana mwaliko wa kufanya kazi katika shamba, bali ni mwaliko wa kuingia katika Agano, kushiriki upendo wa Mungu.

Ukarimu unaotia kashfa

Mfano huu unavuta usikivu wetu, kwanza kabisa, kwa tabia isiyo ya kawaida ya mwenye shamba la mizabibu, ambaye anakwenda sokoni mara tano kutafuta wafanyakazi: saa 12 asubuhi, saa 3 asubuhi, saa 6 mchana, saa 9 alasiri na hata saa 11 jioni, saa moja tu kabla ya mwisho wa siku ya kazi. Kiini cha simulizi kiko hasa katika tofauti kati ya wafanyakazi walioajiriwa alfajiri na wale wa saa ya kumi na moja, ambao mwenye shamba anawalipa kwa kiwango kilekile: dinari moja kila mmoja, yaani ujira aliokubaliana na wale wa kwanza.

Lakini kinachofanya mwenendo wa mwenye shamba uwe wa kuudhi na wa kuchokoza zaidi ni kwamba anawaacha wale wa kwanza wasubiri ili wawe mashahidi wa ukarimu wake kwa wale wa mwisho. Mwanzoni, uamuzi huu unaongeza matarajio ya wale wa kwanza, ambao wanamwona kuwa mwenye shamba mwema na mkarimu; lakini baadaye unazusha malalamiko yao, kwa sababu hatimaye wanamwona kuwa si mwenye haki. Na hitimisho la Yesu linachokoza zaidi: “Hivyo wa mwisho watakuwa wa kwanza, na wa kwanza watakuwa wa mwisho.” Ni mfano wa ajabu kweli!

Changamoto kwa mantiki ya “kustahili”

Huenda mfano huu, tunaoupata tu katika Injili ya Mathayo, uliwalenga baadhi ya waamini wa kwanza waliotoka katika Uyahudi, ambao walijiona kuwa bora na wenye haki zaidi kuliko wale wa saa ya mwisho, yaani watu wa mataifa waliokuwa wameongoka hivi karibuni.

Hali hiyo ya jumuiya ya Mathayo si kitu cha mbali na nyakati zetu. Hata leo wapo “Wakristo wa hali ya juu” wa namna hii. Na ole wetu sisi mapadri tukijikuta tumewakosea, kwa sababu wanaweza kuwa miongoni mwa watu wenye nia njema zaidi na wanaojitolea zaidi katika jumuiya, wale “wazuri”! Zaidi ya hayo, huenda tukawa ni sisi wenyewe, mimi na wewe. Hebu nieleze.

Mara nyingi tumefundishwa kuyafikiria maisha ya Kikristo kwa mantiki iliyo karibu na mfumo wa kustahili tuzo: kuzidisha matendo mema ili kukusanya sifa mbinguni mbele ya Mungu, kusudi tupate zawadi nzuri katika Paradiso. Lakini je, wokovu hupatikana kweli kwa namna hiyo? Tayari somo la kwanza linatuonya: “Mawazo yangu si mawazo yenu, wala njia zenu si njia zangu.” Wokovu utabaki daima kuwa zawadi. Si haki tuliyoipata kwa sababu “tumevumilia uzito wa siku na joto” (aya 12); si mshahara unaodaiwa kwa yule anayefanya matendo fulani. Hivyo yule anayeitwa “mwizi mwema” ndiye wa kwanza kuingia katika Ufalme, huku mwana mkubwa katika mfano wa “mwana mpotevu” akilalamika — kwa mtazamo wake, “kwa haki”! — juu ya kile anachokiona kama dharau aliyofanyiwa na Baba, baada ya kumtumikia kwa miaka mingi.

Lakini ikiwa mbele ya Mungu hatuwezi kujivunia haki tulizozipata, kwa nini basi kujitahidi sana? Kwa nini mimi niliingia seminari nikiwa na umri wa miaka kumi na baadaye nikawa mmisionari? Je, isingekuwa bora kuoa na kuishi maisha “ya kawaida” kama watu wengine wote? Hivyo ndivyo anavyofikiri yule anayeiona Injili kama mzigo, juhudi, taabu, sadaka na utumwa, badala ya kuiona kama bahati kubwa iliyotuwezesha kuipata hazina iliyofichwa katika shamba la maisha yetu.

Ninakumbuka yule padri katika simulizi la Mjesuiti Mhindi Anthony de Mello (katika Wimbo wa Ndege), ambaye, alipomwona Mungu akimpa ndugu yake, aliyekuwa ameishi maisha ya kawaida, “tuzo” ileile aliyompa yeye, alifurahi sana na kumwambia Mungu: “Bwana, wewe ni mwema sana kiasi kwamba ningekuwa tayari kutoa maisha yangu tena kwa ajili yako!”

Maisha ya Kikristo yanapoishiwa kama watumwa, watumishi au watoto

Maisha ya Kikristo yanaweza kuishiwa kwa mitazamo na mienendo mitatu tofauti: ule wa mtumwa, ambaye ana hofu ya adhabu na ambaye kwake Mungu ni Hakimu; ule wa mtumishi, anayefanya kazi kwa ajili ya ujira na ambaye kwake Mungu ni Bwana; na ule wa mwana, anayefanya kazi bila kutafuta faida yake mwenyewe, kwa upendo, na ambaye kwake Mungu ni Baba.

Lakini kwa kweli — na hili ndilo jambo la ajabu! — Injili inaonekana kuzungumza na njia hizi tatu za kujihusisha na Mungu kulingana na matarajio yao wenyewe. Yesu anasema: “Yeyote anayemwambia [ndugu yake]: ‘Mpumbavu’, atastahili moto wa Gehena” (5,22). Petro anapomwuliza: “Tazama, sisi tumeacha vyote na kukufuata; basi tutapata nini?”, Yesu anamjibu: “Mtaketi [pamoja nami] juu ya viti vya enzi kumi na viwili, mkiyahukumu makabila kumi na mawili ya Israeli.” Na kwa wale wanaoacha kila kitu ili wamfuate anaahidi “mara mia”, kisha anahitimisha kwa kusema: “Wengi walio wa kwanza watakuwa wa mwisho, na walio wa mwisho watakuwa wa kwanza” — maneno ambayo, kwa kushangaza, yanaizunguka Injili ya leo kama fremu! (Mathayo 19,27-30).

Kwa nini Yesu anatumia taswira zenye nguvu kwa makusudi kama adhabu ya “Gehena” (mara saba katika Mathayo)? Kwa nini Yesu anasisitiza sana juu ya “thawabu” (takribani mara kumi na mbili katika Mathayo)? Bila shaka, kwa Yesu Mungu ni “Baba” (anatajwa takribani mara arobaini katika Injili ya Mathayo, kati ya hizo mara 16 kama “Baba yangu” na mara 14 kama “Baba yenu”). Baba hataki tuishi kama wafanyakazi wa mshahara wala kama watumwa: anataka watoto! Na lengo la utume wa Yesu ni kutufanya tufanane na Baba: “ili mpate kuwa watoto wa Baba yenu aliye mbinguni” (Mathayo 5,45). Mungu anataka tuwe watoto wanaomtafuta kwa upendo.

Kwa bahati mbaya, mara nyingi ni hofu au maslahi binafsi yanayotuchochea. Na ni nani ajuaye kama hata motisha hizi zisizo kamili zinaweza kuwa na manufaa katika nyakati fulani za maisha! Huenda Mungu anajua kutumia hata motisha hizi zisizo kamili, kwa sababu hataki kumpoteza hata mmoja wa watoto wake.

Cha kushangaza, imani kwamba Mungu anapaswa kutumikiwa kwa upendo, wala si kwa kutafuta faida au kwa hofu, inaonekana pia katika mazingira mengine ya kidini. Hadithi maarufu ya mapokeo ya Kisufi, inayohusishwa na mwanamke Mwislamu mwenye maisha ya kifumbo Rabia wa Basra wa karne ya nane, inasema kwa namna ya kuvutia: “Ningependa kuichoma Paradiso na kuuzima moto wa Jehanamu, ili pazia hizi mbili zitoweke na watumishi wake wamwabudu bila kutumaini thawabu na bila kuogopa adhabu.”

Kwa tafakari binafsi

  • Ni motisha gani inayotawala katika uhusiano wangu na Mungu: hofu, maslahi binafsi au upendo?
  • Ungemjibu nini mtu anayekuchokoza kwa swali hili: “Kama Paradiso isingekuwapo, bado ungemwamini Mungu?”
  • Tafakari ushuhuda huu mzuri wa Mtakatifu Paulo katika somo la pili la leo: “Kwa maana kwangu mimi, kuishi ni Kristo.”

P. Manuel João Pereira Correia, MCCJ