Mwaka A – Dominika ya 23 ya Kipindi cha Mwaka

Maonyo ya kindugu, suala la sinfonia!

Mwaka A – Dominika ya 23 ya Kipindi cha Mwaka
Mathayo 18,15-20: “Ndugu yako akikukosea…

Sehemu za Injili za Dominika hii na ya Dominika ijayo ni za hotuba ya nne ya Yesu kadiri ya Mtakatifu Mathayo: hotuba kuhusu Kanisa au jumuiya (Mathayo 18). Tukumbuke hotuba zilizotangulia: ya kwanza, Hotuba ya Mlimani (sura 5-7); ya pili, hotuba ya kimisionari (sura 10); ya tatu, hotuba ya mifano (sura 13). Katika hotuba hii ya nne, Mathayo amekusanya baadhi ya mafundisho ya Yesu kuhusu maisha ya jumuiya ya Kanisa.

Sehemu ya leo inazungumzia “maonyo ya kindugu”, pale ambapo kuna dhambi nzito inayozuia umoja wa kindugu. Maandiko haya yametufikia katika matoleo mawili: moja fupi zaidi, linalosisitiza zaidi hali ya kikanisa: “Ndugu yako akikukosea”; na lingine refu zaidi, linaloongeza “dhidi yako”, hivyo likizungumzia kosa la mtu binafsi (hili ndilo toleo lililochaguliwa katika matini ya kiliturujia). Sehemu hii inakusanya mafundisho matatu ya Yesu, ambayo yameungana kwa karibu. Aidha, masomo matatu ya Dominika hii yanaweza kuhusishwa kwa urahisi na yanaangaza zaidi Injili: Nabii Ezekieli anawekwa kuwa mlinzi anayewajibika kwa ajili ya ndugu zake (Ezekieli 33), wakati Mtakatifu Paulo anatangaza upendo kuwa utimilifu wa Sheria (Warumi 13,8-10).

Sanaa ya kuonyana kindugu

Kuonyana kindugu ni sanaa inayohitaji upendo na upole, busara na ustaarabu. Ninaona ni vigumu kuzungumzia maonyo ya kindugu. Kwa sababu tatu. Ya kwanza, kwa sababu ya ugumu uliomo ndani ya jukumu hili. Ya pili, kwa sababu kwa karne nyingi sisi mapadre tumejichukulia isivyostahili jukumu hili kana kwamba ni “haki” yetu, ilhali ni wajibu wa kila aliyebatizwa; zaidi ya hayo, tumelitekeleza kwa namna isiyo ya hekima na, wakati mwingine, kwa matokeo mabaya sana. Kwa hiyo, badala ya kuwarekebisha wengine, tungepaswa sisi wenyewe kukubali kurekebishwa! Ya tatu, kwa sababu leo kuzungumzia kurekebishana si jambo linaloonekana kuwa “politically correct”; mtu anaweza kuonekana kama anavunja “faragha” ya mwingine na kulaumiwa kwa kujiingiza katika mambo ya watu wengine. Kwa hiyo, tunatembea kana kwamba katika uwanja wenye mabomu na tunapendelea kukimbilia ukosoaji, majungu au kutojali!

1. Operesheni ya uokozi!

NINGEANZIA WAPI? Katika mstari unaotangulia mara moja sehemu ya leo: “Vivyo hivyo si mapenzi ya Baba yenu aliye mbinguni kwamba mmoja wa wadogo hawa apotee” (aya 14). Kwa hiyo, mwanzo wetu ni mapenzi ya Baba ya kuwaokoa wote. Ni “malezi ya kumrudisha aliyepotea” (Papa Francisko). Na lengo ni “kumpata ndugu yako” (aya 15). Kumrudisha mwana na kumpata ndugu! Hii ni operesheni ya… uokozi!

TUFANYE NINI hasa? Yesu anapendekeza njia yenye hatua tatu zinazofuatana taratibu, zinazoanzishwa na neno “ikiwa” (mara tano): kwanza wawili peke yenu, kisha, ikiwa ni lazima, pamoja na shahidi mmoja au wawili, na hatimaye, ikihitajika, kwa kuishirikisha jumuiya, hadi kufikia hali ya mwisho kabisa ambapo inabainika kwamba ndugu au dada amejitenga mwenyewe na jumuiya: “Na awe kwako kama mtu wa mataifa na mtoza ushuru”. Hata hivyo, hii haimaanishi kumwondoa mtu huyo katika upendo wa kindugu, kwa sababu Yesu alikuwa rafiki wa watoza ushuru na wenye dhambi.

2. Tendo la udugu

TUFANYEJE? Ni sharti gani la msingi la kutoa onyo? Udugu! Kuwa ndugu kwa mwingine!

Neno “ndugu” lina umuhimu wa pekee katika Injili ya Mathayo. Inavutia kuona kwamba kwa kawaida linaambatana na neno linaloonesha umilikaji: “ndugu yangu”, “ndugu yako”, “ndugu zangu”… Mwinjili anataka kusisitiza thamani ya mahusiano iliyo katikati ya ujumbe wa Yesu: “mmoja ndiye Baba yenu” na “ninyi nyote ni ndugu” (Mathayo 23,8-9). Kristo ndiye Mwana mzaliwa wa kwanza kati ya ndugu wengi (Warumi 8,29).

Upendo ndio ulio katikati ya mahusiano: “Msiwe na deni kwa mtu yeyote, isipokuwa deni la kupendana” (Warumi 13,8, somo la pili).

Upendo na ukweli vinashikana mikono, lakini upendo ni dada mkubwa. Katika kuonyana kindugu, kuweka ukweli mbele ya kila kitu ni kama kumweka mtu ghafla chini ya jua kali la adhuhuri: kuna hatari ya kumpofusha yule anayeongozwa kutoka katika chumba cha giza cha upotovu. Upendo, badala yake, ni kama mapambazuko yanayotuongoza hatua kwa hatua kuelekea mwanga kamili.

3. Suala la sinfonia!

MAONYO YA KINDUGU yanaelekea wapi? Kwenye sinfonia ya umoja wa kindugu! “Wawili wenu watakapopatana duniani katika jambo lolote watakaloliomba…”

Kitenzi cha Kigiriki ambacho Mathayo anakitumia kumaanisha “kupatana” (symphonei) ni cha familia ileile ya neno letu “sinfonia”: tunaweza karibu kukitafsiri, kwa namna yenye maana ya pekee, kuwa “kusinfoniana”! Jumuiya ni kama orkesta ambamo kila mmoja anatekeleza sehemu yake na kupiga ala yake. Kila mmoja anaongeza noti au sauti yake ya pekee inayoongeza uzuri wa sinfonia nzima. Mmoja akipiga sauti isiyolingana, akipiga vibaya au akitoka nje ya mpigo, hatengwi, bali “anarekebishwa”. Baba, anayependa “sinfonia” inayotokana na uwepo wa Mwanawe, huisikiliza kwa furaha jumuiya inayosali kwa umoja. Na mbingu inaingia katika uwiano na dunia: “Yoyote mtakayoyafunga duniani yatakuwa yamefungwa mbinguni, na yoyote mtakayoyafungua duniani yatakuwa yamefunguliwa mbinguni”.

Inaweza kutokea, hata hivyo, kwamba mtu anataka kulazimisha sauti yake mwenyewe au kuzizidi sauti za ala nyingine, na hivyo kusababisha kutokuelewana na vurugu; au kwamba mtu anajiona kuwa anaweza kupiga ala zote na kwamba hahitaji ushirikiano wa wengine. Hali hiyo ya kutaka kuwa mhusika mkuu peke yake huishia kuzaa kwa wengine hali ya kutoshiriki, kutojali na kukosa ari ya kujitoa.

Kwa bahati mbaya, hata katika wakati ule wa pekee wa “sinfonia” ambao unapaswa kuwa Ekaristi, mara nyingi hukosekana hii “kupatana”, hii “kusinfoniana”. Wakati mwingine tunasali au kuadhimisha tukiwa tu karibu karibu, bila kuwa kweli katika umoja. Tunarudia sala zilezile na kufanya ishara zilezile, lakini hakuna “moyo mmoja na roho moja” (Matendo ya Mitume 4,32). Zaidi ya hayo, padre anayesimamia adhimisho la Ekaristi, ambaye angepaswa kuwa kama “kiongozi wa orkesta”, mara nyingi huishia kuwa karibu mhusika mkuu pekee, akichukua sehemu kubwa ya adhimisho. Kwa kweli tuna hitaji la haraka la sinodali, la kutembea pamoja kama Taifa la Mungu.

Tafakari ya juma

Ninawaalika kutafakari na kujihusisha wenyewe na mstari wa Aleluya: “Mungu alikuwa ndani ya Kristo akiupatanisha ulimwengu na nafsi yake, akitukabidhi sisi neno la upatanisho” (2 Wakorintho 5,19). Wito wa Mkristo ni kupatanisha!

P. Manuel João Pereira Correia,