Mwaka A – Jumapili ya 22 ya Mwaka

Maneno makali, mawazo ya huzuni?

Mwaka A – Jumapili ya 22 ya Mwaka
Mathayo 16,21-27: “Mtu yeyote akitaka kunifuata…”

Injili ya Jumapili hii ya 22 ni mwendelezo wa ile ya Jumapili iliyopita, na Petro bado ndiye mhusika mkuu. Inatuletea tangazo la kwanza kati ya matangazo matatu ya mateso, kifo na ufufuko wa Yesu, na kwa namna fulani ni muhtasari wa sehemu ya pili ya Injili.

1. Diptiki yenye kutia wasiwasi

Tunaweza kusema kwamba vifungu hivi viwili, cha leo na cha Jumapili iliyopita, vinaunda diptiki isiyo ya kawaida: upande mmoja, kuna taswira angavu ya Mtakatifu Petro aliyejaa shauku na uvuvio, anayemtangaza Yesu kuwa Masihi, anayetangazwa na Yesu kuwa mwenye heri na kuwekwa kuwa mwamba wa msingi wa Kanisa; upande mwingine, kuna taswira ya kijivu ya Mtakatifu Petro aliyekwazwa na maneno ya Kristo, anayemkemea Mwalimu na ambaye, kwa upande wake, anakemewa na Yesu, anaitwa shetani na kufafanuliwa kuwa jiwe la kujikwaa. Ni vigumu kufikiria tofauti iliyo wazi zaidi! Hata hivyo, hiyo ni kioo kamili cha hali halisi ya maisha yetu!

2. Mwanzo mpya

“Yesu alianza kuwaeleza wanafunzi wake kwamba ilimpasa kwenda Yerusalemu, kuteswa sana na wazee, wakuu wa makuhani na waandishi, kuuawa na kufufuka siku ya tatu”.

Alianza: hapa kuna mwanzo mpya. Katika sehemu hii tunafikia hatua muhimu ya mpito katika Injili tatu za kwanza. Kuanzia wakati huu, mwelekeo na namna ya mafundisho vinabadilika. “Kila mmoja wetu ana jambo fulani la kuanza” (Emmanuel Levinas). Maisha kamwe si continuum. Changamoto ni kutambua wakati gani umefika wa kubadili hatua au kuanza jambo jipya. Basi, baada ya uchunguzi wa Jumapili iliyopita, Yesu anaamua “kuanza kueleza”.

Anapaswa kueleza nini? “Kwamba ilimpasa kwenda Yerusalemu na kuteswa sana”. Kwa nini “ilimpasa”? Tunaweza kujiuliza. Je, labda hayo yalikuwa “mapenzi ya Baba”? Tunazungumza sana juu ya “kufanya mapenzi ya Mungu”, lakini yeye, badala yake, anajikabidhi mikononi mwa mapenzi yetu! Tunazungumza mno kuhusu mapenzi ya Mungu, mara nyingi tukiyahusisha na uovu, mateso na ukosefu wa haki ambao “tunapaswa” kuuvumilia na kuukubali, badala ya kuyahusisha na wema, haki na upendo tunaopaswa kutamani na kutafuta. Na hivyo tunakuwa katika hatari ya kuyatendea vibaya na kuyapotosha.

Yesu alipaswa kwenda Yerusalemu, “mji unaowaua manabii”, kwa sababu alikuwa ameamua kwenda mpaka mwisho katika mshikamano wake kamili na ubinadamu wetu. Huo ndio wajibu wa upendo!

Kwa kumalizia, Yesu anataka kueleza kwamba yeye si aina ya Masihi ambaye kila mtu anamtarajia: Masihi-mfalme ambaye angepaswa kuurejesha ufalme wa Israeli (Matendo ya Mitume 1,6); Masihi-hakimu ambaye angepaswa kuwahukumu waovu (Mathayo 3,12). Umasihi wake ni ule wa Mtumishi anayeteseka aliyetabiriwa katika Isaya 53, anayehukumiwa na kutiwa hatiani na mamlaka za kisiasa na kidini. Ndiyo sababu tangazo hili linaleta taharuki kati ya wanafunzi wake. Na hata kati yetu pia, tukubali. Hapo ndipo linapotoka jibu la Petro, kwa niaba ya wanafunzi na kwa niaba yetu.

3. Ni nani anayeishi ndani yetu: Mungu au “shetani”?

“Petro akamchukua kando, akaanza kumkemea*!”.*
“Hapana, usiseme mambo kama hayo; jambo hilo haliwezi kamwe kukupata! Wewe ndiye Masihi, Mwana wa Mungu!”, Petro anaonekana kutaka kusema. Jibu la Yesu ni kali sana, hata linaweza kuonekana kupita kiasi na lisilo la haki. “Nenda nyuma yangu, Shetani!”. Na hivyo Petro anaanguka kutoka vilele vya ufunuo wa mbinguni mpaka vilindi vya shimo kuu.

Petro alikuwa na ujasiri mkubwa! Ujasiri ambao, kwa bahati mbaya, sisi tunaukosa, kwa sababu tunapendelea kubaki na yale tunayofikiri kweli ndani yetu, ili tusije tukakemewa kama yeye. Na hivyo “shetani” wetu (mpinzani) anaendelea kujificha vizuri ndani yetu, nyuma ya sura nzuri ya kujionyesha kuwa watu wema na ya “matendo yetu ya uchaji Mungu”.

4. Yesu anajiweka mbali

Kile kinachonivutia zaidi katika jibu la Yesu, mbali na ukali wake, ni namna anavyoonekana kujiweka mbali na wafuasi wake: “Mtu yeyote akitaka kunifuata…”. Hasemi: “Kama mnataka kunifuata…”, bali anatumia lugha isiyoelekezwa kwao moja kwa moja, kana kwamba yuko tayari hata kuwaacha waondoke. Ni kama ilivyotokea katika ule wakati wa kusikitisha wa watu kuondoka baada ya hotuba yake huko Kafarnaumu: “Je, ninyi nanyi mnataka kuondoka?” (Yohane 6,67).

Huenda namna hii kali ya kusema iliwajeruhi mioyo ya wanafunzi. Na mioyo yetu pia, ningesema. Tukifikiri kwa makini, Yesu angekuwa tayari kufanya vivyo hivyo hata kwetu leo. Yeye hatufuati mbio ili kutushawishi tubaki, labda kwa kufanya maridhiano ya kulegeza msimamo. Ndiyo, yeye ni Mchungaji Mwema anayewapenda na kuwajali kondoo wake, lakini anakataa kuuvunja uhuru wao. Makubaliano yaliyo wazi hujenga urafiki wa kudumu!

Basi, tunawezaje kutokifanya kuwa chetu kilio cha nabii Yeremia? “Umenishawishi, Ee Bwana, nami nikakubali kushawishiwa… Nilijiambia: «Sitamtaja tena, wala sitasema tena kwa jina lake!». Lakini moyoni mwangu kulikuwa kama moto unaowaka… nilijitahidi kuuzuia, lakini sikuweza” (Somo la Kwanza, Yeremia 20,7-9).

5. Maana ya kiishara ya namba tatu

Kipengele kingine cha maandishi haya kinachovuta usikivu ni muundo wake unaotegemea namba 3, ishara ya ukamilifu na utimilifu, ambayo inasisitiza umuhimu wa yaliyomo:

• Yesu anadokeza vipengele vitatu vya “fumbo la Pasaka”: mateso-kifo-ufufuko;
• mara tatu Yesu atatangaza mateso yake, na kila mara kutakuwa na mwitikio hasi wa mitume, ukifuatiwa na katekesi ya Yesu;
• Yesu atateswa na makundi matatu ya watu: wazee (walinzi wa mapokeo na mamlaka), wakuu wa makuhani (walinzi wa dini) na waandishi (walinzi wa sheria);
• Yesu anaweka masharti matatu ya kumfuata: jikane mwenyewe, chukua msalaba wako, nifuate!;
• Yesu anatoa hoja tatu za kihekima ili kuonyesha kwamba masharti ya kumfuata, ambayo kwa mtazamo wa kwanza yanaonekana kuwa makali sana, kwa kweli ndiyo pekee yenye maana.

6. Kilicho hatarini: uzima!

Neno “uzima” ndilo linalojirudia zaidi katika maandishi yetu (mara 4), pamoja na vitenzi vinavyohusiana nalo: kupoteza (3), kuokoa, kupata, kupata faida. Ninaona jambo hili kuwa la maana. Kilicho hatarini ni uzima: kuupoteza au kuupata! Anayewekeza katika mambo ya sasa tu ataishia kuwa mshindwa. Anayewekeza kwa ujasiri, ukarimu na upeo mpana wa maono atakuwa mshindi.

Kwa tafakari na sala binafsi

Tafuta muda wa utulivu ili kutafakari maandishi ya Somo la Pili:

“Nawasihi, kwa huruma ya Mungu, mtoe miili yenu kuwa dhabihu iliyo hai, takatifu na ya kumpendeza Mungu; hiyo ndiyo ibada yenu ya kiroho. Msijifananishe na dunia hii, bali mgeuzwe kwa kufanywa upya namna yenu ya kufikiri, ili mpate kuyatambua mapenzi ya Mungu, yale yaliyo mema, yanayompendeza na yaliyo makamilifu” (Warumi 12,1-2).

Nawatakia jambo hili: maneno makali ya Yesu yasituache wenye huzuni wala waliokata tamaa. Lakini yatufanye tutafakari kwa kina, ndiyo!

P. Manuel João Pereira Correia, MCCJ