Ni mara ngapi umewahi “kumsamehe” Mungu?

Mwaka A – Jumapili ya 24 ya Kipindi cha Kawaida
Mathayo 18,21-35: «Nitasamehe mara ngapi?»

Leo tunahitimisha hotuba ya nne ya Yesu, inayohusu maisha ya jumuiya. Injili ya leo inaendeleza ile ya Jumapili iliyopita kuhusu kuonyana kindugu.

Petro anamwuliza Yesu: «Bwana, ndugu yangu akikosa dhidi yangu, nimsamehe mara ngapi? Hata mara saba?» Hili tayari ni pendekezo la ukarimu: saba ni namba ya ukamilifu, ilhali mapokeo ya kirabi kwa kawaida yalitaja mara tatu.

Yesu alikuwa tayari amesisitiza sana juu ya msamaha. Alipowafundisha wanafunzi Sala ya Baba Yetu, ombi pekee la sala hiyo ambalo Yesu alilifafanua tena waziwazi lilikuwa lile linalohusu msamaha: «Kwa maana mkiwasamehe watu makosa yao, Baba yenu wa mbinguni naye atawasamehe ninyi; lakini msipowasamehe watu, wala Baba yenu hatawasamehe makosa yenu» (rej. Mathayo 6,14-15).

Kwa swali la Petro, Yesu anajibu kwa namna ya kushangaza: «Sikuambii hata mara saba, bali hata mara sabini mara saba.» Jibu la Yesu, 70 mara 7, katika ishara za Kiyahudi linaelekeza kwenye kutokuwa na mwisho (7 inaashiria ukamilifu, na sabini mara ni ukamilifu uliozidishwa), ukamilifu usio na kipimo! Kinyume na mantiki ya kisasi ya Lameki, ambaye alijivunia kulipiziwa kisasi mara sabini na saba (rej. Mwanzo 4,24), Yesu anaweka wingi usio na kifani wa msamaha.

Kisha linafuata fumbo la mfalme anayemsamehe mtumishi deni kubwa mno, lisilowezekana kulipwa. Hata hivyo, mtumishi huyo anamkosea huruma mwenzake ambaye anamdai kiasi kidogo kwa kulinganisha: dinari mia moja, sawa na takribani malipo ya siku mia moja za kazi. Bwana wake anapopata habari, anafuta msamaha wa deni. Yesu anahitimisha: «Ndivyo Baba yangu wa mbinguni atakavyowatendea ninyi ikiwa kila mmoja wenu hatamsamehe ndugu yake kutoka moyoni.»

1. Msamaha ni uamuzi… unaofanywa njiani!

Tunajua jinsi ilivyo vigumu kusamehe. Hasira, kinyongo na hamu ya kulipiza ubaya tuliotendewa hujitokeza kwa urahisi zaidi. Wengine hata huona msamaha kuwa udhaifu: anayesamehe angeonekana kutokuwa na uwezo wa kutetea haki zake. Tukimfafanua Nietzsche kwa maneno mengine, wema ungekuwa kutokuwa na uwezo wa kuasi, subira ingekuwa woga, na msamaha kutokuwa na uwezo wa kulipiza kisasi!

Lakini «kusamehe» kunahusiana na «kutoa»: ni kujitoa kikamilifu. Hata hivyo, si tendo rahisi wala la bei ndogo. Wakati mwingine hugharimu damu na machozi. Hata neema ya Mungu, kama Bonhoeffer alivyokumbusha, ni «neema yenye gharama kubwa». Msamaha umetolewa kwetu kupitia upendo wa Kristo uliofika hadi msalabani.

Kwa hiyo msamaha ni uamuzi unaotegemezwa na neema. Mara nyingi haitoshi kuufanya mara moja tu: lazima tuufanye upya wakati kumbukumbu ya kosa inapowasha tena maumivu. Tunajifunza kusamehe kwa kutembea katika njia ya msamaha.

Kwa bahati mbaya, Wakristo wengi watasikia neno hili wakiwa wamebeba moyoni kinyongo dhidi ya mtu fulani, labda kwa miaka mingi, wakiwa wameamua kutosamehe kosa walilotendewa. Na wanaweza kulisikia bila kuguswa hata kidogo. «Ndiyo, ndiyo — wanajiambia — ni jambo zuri, lakini haliwezekani katika maisha halisi. Maisha ya kweli ni kitu kingine! Tena, alichonitendea ni kikubwa mno…»

2. Lakini… Mungu husamehe mara ngapi?

Jibu linaonekana rahisi: daima. Lakini je, kweli tunaamini hivyo?

Agano la Kale hutangaza daima upendo na huruma ya Mungu: «Bwana ni mwema na mkuu katika upendo», inatangaza zaburi ya kuitikia ya leo (rej. Zaburi 102). Lakini pia kuna maandiko yenye lugha kali zaidi, kama yale ya nabii Nahumu: «Bwana ni Mungu mwenye wivu na mwenye kulipiza kisasi; Bwana hulipiza kisasi na amejaa ghadhabu. Bwana hulipiza kisasi dhidi ya wapinzani wake na huwawekea hasira adui zake» (Nahumu 1,2).

Watu wa Mungu walielewa polepole kina cha upendo wa Mungu. Katika Yesu, ufunuo unafikia utimilifu wake: Mungu ni Baba, upendo na huruma. Hata hivyo, sisi pia tunaweza kujikuta tukimfikiria kama hakimu mkali wa kuogopwa kuliko kama Baba wa kupendwa.

Kwa nini basi Yesu anaonekana karibu kututishia mwishoni mwa fumbo: «Ndivyo Baba yangu wa mbinguni atakavyowatendea ninyi ikiwa kila mmoja wenu hatamsamehe ndugu yake kutoka moyoni»? Kwa sababu msamaha tunaopokea na ule tunaotoa haviwezi kutenganishwa. Si kwa sababu huruma ya Mungu ina kipimo, bali kwa sababu moyo wetu unaweza kujifunga dhidi ya zawadi hiyo.

Kukataa kwa ukaidi kusamehe ni kama kujifunika kwa turubai isiyopenya maji: huruma inaendelea kunyesha, lakini haiwezi kupenya.

3. Na wewe, umewahi “kumsamehe” Mungu mara ngapi?

Swali hili linaweza kushangaza. Bila shaka, Mungu hahitaji msamaha wetu, kwa sababu hatukosei. Lakini tunaweza kujisikia kana kwamba ametuumiza na hata kufikia hatua ya kuwa na kinyongo dhidi yake.

Ni watu wangapi wamejitenga na imani kwa sababu sala ilionekana kutosikilizwa, kwa sababu ya msiba wa kufiwa, ugonjwa, janga au maumivu yasiyoeleweka? Na tuseme nini kuhusu vita, mateso ya wasio na hatia na ukosefu wa haki?

Labda karibu sisi sote tuna jambo fulani la «kumsamehe» Mungu: swali lisilo na jibu, jeraha, lawama iliyofichwa moyoni. Tunapaswa kuwa na ujasiri wa kusimama mbele yake kwa unyofu na kumwambia: «Bwana, kuna mambo nisiyoyaelewa. Nimeteseka na, wakati mwingine, hata nimekukasilikia. Lakini nataka kuendelea kukuamini. Nakukabidhi maswali yangu, hasira yangu na majeraha yangu.»

Hii ni safari ya kupatanishwa na Mungu, si kwa sababu yeye anahitaji kusamehewa, bali kwa sababu sisi tunahitaji kuponya taswira yake iliyojeruhiwa ambayo wakati mwingine tunaibeba ndani yetu.

4. Na umejisamehe mwenyewe mara ngapi?

Wakati mwingine tunapata shida kuwasamehe wengine kwa sababu hatuna amani na nafsi zetu. Hatujajisamehe kushindwa, udhaifu, uamuzi usiofaa au kosa la zamani. Tunaweza kujua kwamba Mungu na wengine wametusamehe, lakini bado tunaendelea kujihukumu ndani yetu. Basi tunahitaji kuupokea kikamilifu msamaha tuliopata na kujifunza pia kujisamehe wenyewe, ili tusibaki wafungwa wa makosa yetu.

Kujisamehe hakumaanishi kuufanya ubaya uonekane jambo dogo wala kukwepa wajibu wetu. Kunamaanisha kutambua kwamba hakuna kosa linaloweza kuwa na neno la mwisho juu ya maisha yetu.

Neno la mwisho daima ni la huruma.

Kwa kutafakari…

  • Waefeso 4,32 — «Iweni wafadhili ninyi kwa ninyi, wenye huruma, mkisameheana kama Mungu alivyowasamehe ninyi katika Kristo.»
  • Wakolosai 3,13 — «Kama Bwana alivyowasamehe ninyi, nanyi fanyeni vivyo hivyo.»
  • 2 Wakorintho 5,18-20 — Mungu «ametukabidhi huduma ya upatanisho»: Mkristo anaitwa kuwa balozi wa upatanisho.

P. Manuel João Pereira Correia, MCCJ